Eski Antlaşma'nın Mesajı - III. Zebur

Carlos Madrigal

Telif Hakkı/Copyright Carlos Madrigal, 2013

E-Kitap Hristiyan Kitaplar tarafından yapıldı. Daha fazla ücretsiz kitap indirmek için sitemize ziyaret edin.

Türkiye'de Kilise Adresleri

İçindekiler

Önsöz

Giriş 1. Eski Antlaşma

Giriş 2. Zebur

Ders 18. Eyüp

Ders 19. Mezmurlar

Ders 20. Özdeyişler (Süleyman’ın)

Ders 21. Vaiz

Ders 22. Ezgiler Ezgisi

Önsöz

Kutsal Kitap’ın ilk yarısını konu eden bu serinin ilk bö-lümünde, “TEVRAT” adı altında Musa’nın 5 Kitabı incelenmişti. Temel hedefimiz Eski Antlaşma’yı okuyan imanlıların onu daha iyi anlaya-bilmelerini ve ondan bereket almayı öğrenmelerini sağlamaktı. Gelen eleştirilerden, ilk cildin bu konudaki boşluğu fazlasıyla doldurduğu anlaşılmaktadır. Rab’be hamdediyoruz!

Merakla beklenen bu serinin ikinci cildini yayınlamadan doğ-rudan üçüncüsüne geçtik. Aslında Eski Antlaşma’nın sırasına göre,ikinci sıraya “TarihKitapları” adı altında, Yeşu’dan Rut’a kadar olan bölümlerin gelmesi gerekirdi. Fakat kültürümüzde bilinen Tevrat, Ze-bur ve İncil sırasını göz önünde bulundurarak okuyucuya ikinci ciltten önce üçüncüsünü çıkarmanın daha faydalı olacağını düşündük.

İlk ciltte olduğu gibi bunda da çizimlere, şemalara, simgelere ve benzerlerine önem verildi. Böylece her bölümün ana hatları ve ko-nularını öğrenmek ve hatırlamak dahakolaylaşmıştır. Ayrıca Kutsal Yazıları daha iyi anladıkça Kutsal Ruh’un da yaşamımızda daha derin bir etki yapacağını unutmamalıyız.

Burada derslerle birlikte önerilen Kutsal Kitap’ın bölüm-lerini okumanın önemini tekrar hatırlatalım. Aynı zaman-da YORUMILKELERIhakkında ilk ciltte sıraladığımız ilke-leri de tekrar verelim:

Kutsal Kitap’ın hangi bölümleri doğrudur?Bütün Kutsal Ki-tap’ı, Tanrı’nın gerçek ve şaşmaz sözü olarak tanımak gerekir. Nitekim kendi içindeki tanıklık; “Kutsal Yazıların tümü Tanrı esinidir” (2Ti.3:16) ve “Sözün doğrudur” demektedir (Yu.17).

Ders çalışmak için hangi çeviriyi kullanmalıyız? İncil’den ders çalıştığımız ya da sabah dualarımızda Kutsal Kitap’tan bölüm-ler okuduğumuz zaman mevcut çevirileri karşılaştırmak çok yararlıdır. Böylece asıl metninyazdıklarına son derece yakın bir anlam çıkartabiliriz. Unutmamalıyız ki, yalnız özgün Grek-çe ve İbranice metinler Tanrı esinidir.

Kutsal Kitap’ı harfiyen yorumlamalı mıyız? Bir bölümü doğru anlamak için, yazarın ve ilk Hıristiyanlarınverdikleri anlamı çözmeye çalışmalıyız. Bunun için sözcüklerin veya cümlelerin düz anlamının yanı sıra, metnin edebi şeklineve tarihsel orta-mıyla ilgili bilgilere de başvurmak gerekir. Çünkü birçok yer-de deyimler, benzetmeler vb. kullanılmaktadır.

Doğru yorumu yaptığımızı nereden bileceğiz?Yorumundan emin olmadığınız ayetlerle karşı karşıya kaldığınızda konuyla ilgili daha net ayetleri inceleyiniz. Kutsal Kitap’ı en iyi yo-rumlayanın, kendisi olduğunu unutmayalım. Hiçbir ayeti bağ-lamından bağımsız bir şekilde yorumlamamak gerekir. Her ko-nunun, Kutsal Kitap’ın bütünlüğünde incelenmesi şarttır.

Tanrı’yla ilgili insan biçimi benzetmelerini nasıl anlayacağız? Tanrı’nın Kendisini, insanlara onların anlayacağı düzeyde açıkladığını biliriz; insanın her şeyi karşılaştırarak öğrendiğini de... Tanrı’nın bu benzetmeleri ruhsal anlamda kullandığını anlamak hiç de güç değildir.

Bizi ruhça geliştiren dersleri nasıl bulacağız?Yukarıda sırala-dığımız temel yorum ilkelerine bağlı kalarak ve ESKI ANTLAŞ-MA’da sözü geçen birçok olayın YENI ANTLAŞMA’da netlik kazandığını bilerek bu bağlantıları tespit etmeye çalışmalıyız.

Her derste ESKI ANTLAŞMA’nın bir kitabını çalışacağımız için, konuları ayet ayet çalışmak, hatta kimi kitap bölümlerini incelemekbile mümkün olmayacaktır.

Her kitap için,

1. Derste kısa ve genel bilgiler içeren bir açıklama,

2. İçeriğini özetleyen bir çizelge ve

3. Son olarak sorular olacaktır.

Bu dizi ESKI ANTLAŞMA’ya giriş niteliğindedir. Fakat bu kısa derslerin bile, Tanrı’nın Vahiy Dizisi aracılığıyla, bu-günün imanlılarına seslendiğibirçok konuyu anlamak ve bereket almak için yardımcı olacağına inanıyorum. 2.Ti-moteyus 3:16’da Pavlus, Kutsal Yazıların büyük yararını, Romalılar 15:4’te bu Yazıların bizim için yazılıp önemli dersler içerdiğini vur-gular. Mezmur yazarı gibi dualarımızda, “Gözlerimi aç, yasandaki ha-rikaları göreyim”diye yalvaralım (119:18).

Carlos MADRIGAL

Giriş 1. Eski Antlaşma

Kitaptan da Öte…

Kutsal Kitap sıradan bir kitaptan öte, ilahi bir “kütüphane”dir. İçindeki bölümler, Tanrı’nın, değişik zamanlarda ve şartlar altında bulunan birçok yazar aracılığıyla yazdırdığı VAHİY DİZİSİDİR.

Eski Antlaşma(TEVRAT, ZEBUR vePEYGAMBERLIK YAZILARI), 1000 yıl boyunca (İ.Ö. 1500 - İ.Ö. 400), yaklaşık 30 değişik yazar ta-rafından kaleme alınmıştır. Yaratılış bölümüyle açılış yapılır, Mesih’in gelişine ilişkin son bir önbildiriyle kapanır (Malaki). Mesih’ten sonra kaleme alınan Yeni Antlaşma (İNCİL), Eski Antlaşma ile birleştirilinceKUTSAL KİTAP tamamlanmıştır.

Mesih İsa ESKI ANTLAŞMA’yı, “Musa’nın Yasası, PeygamberlerinYazıları ve Mezmurlar”[1]olmak üzere 3 ana gruba ayırır (Luk.24:44). Hıristiyanlar Kutsal Kitap’ın bu ana gruplarını; a) Tarih Kitapları, b) Şiir (veya Bilgelik) Kitapları ve c) Peygamberlik Kitapları olarak sı-ralarlar. Eski Antlaşma’nın 39 bölümünün mesajıyla ilgili bu çalışma-mız ise, 5 ayrı cilt olarak yayınlanacaktır.

Kitap Grupları

5 C I L T

İçindeki Bölümler

KUTSAL TARIH KITAPLARI

Tevrat

Yaratılış’tan Tesniye’ye (5)

(17)

Tarih

Yeşu’dan Ester’e kadar (12)

BILGELIK KITAPLARI (5)

Zebur

Eyüp, Sül.Özd., Vaiz (3)

Mezmurlar, Ezg. Ezgisi (2)

PEYGAMBERLIK YAZILARI

Uzun Peyg.

Yeşaya’dan Daniel’e (5)

(17)

Kısa Peyg.

Hoşea’dan Malaki’ye (12)

Kutsal Tarih’in genelhatlarını bilmeden, Eski Antlaşma bölüm-lerinin mesajını doğru anlamak çok zordur. Bu yüzden o dönemin ana olayları ve kahramanlarını gösteren aşağıdaki çizelge gereken derslerde,öykünün geçtiği dönemi göstererek tekrarlanacaktır.

En önemli olayları şöyle özetleyebiliriz:

• İbrahim, Tanrı’nın emriyle İ.Ö. 2000 yıllarında Ur kentinden (Babil) Kenan diyarına gider.

• Üç nesil sonra Yusuf aracılığıyla İsrail halkı Mısır’a yerleşir. Sonraki nesillerde köle durumuna düşerler.

• İ.Ö. 1500 yıllarında İsrail, Musa’yla Mısır köleliğinden kurtulup vaat edilen diyara giden 40 yıllık bir yolculuğa başlar.

• Yeşu ile diyarı fethetmeye başladıktan sonra, Hakimler (önderler) zamanında İsrail bir bunalım dönemi yaşar.

• İ.Ö. 2000 yıllarında halk Samuel’den bir kral ister. Tanrı, ön-ceden seçmiş olduğu Saul’u reddeder ve yerine Davut’u seçer.

• Oğlu Süleyman’la krallık en görkemli dönemine ulaşır. Süleyman’ın oğlu Rehoboam’ın zamanında ise krallık parçalanır.

• Kuzey krallığında (İsrail) İlya ile yeni bir peygamberler ekolu başlar. Sonunda İsrail, putperestlikten ötürü yıkıma uğrar.

• Güney krallığında (Yahuda’da) Yeşaya gibi peygamberler hal-ka, putperestlikten vazgeçmezlerse sürgüne gideceklerini bil-dirir.

• İ.Ö. 600 yıllarında, Yahudiler Babil’de sürgüne götürülürler. Yeremya’nın peygamberliği uyarınca orada 70 yıl kalırlar.

• Sürgün döneminde Daniel ve Hezekiel, halkın kurtuluşuna ve dünyanın sonuna ilişkin önemli vahiyler alırlar.

• Ezra ve Nehemya’nın döneminde Yahudiler topraklarına dönüpTapınağı ve Kudüs’ü yeniden inşa ederler.

• Zekarya ve Malaki bu dönemde Mesih’in gelişine ilişkin son bir önbildiriyle Eski Antlaşma’nın vahiy sürecini tamamlarlar.

Bu tarihsel çizelgenin en önemli yönü Tanrı’nın, halkını nasıl yönlendirdiğini anlamaktır. Çünkü O, bugün de aynı şekilde yaşamlarımızda etkindir!

Eski Antlaşma herhangi bir kitaptan ötedir. Çünkü Tanrı-nın sözüdür. Ayrıca Tanrı’nın ezeli-ebedi TASARISINIaçık-layarak tarihe ve yaşama anlam verir. İnsanın bilgisayarla bile ayarlayamayacağı bir uyumla konular, kolyede aynı ipe dizilen inciler gibi, aynı bildiri üzerinde birleşir: Kurtuluş Tarihi ve beklenen MESIH’INgerçeği.

Sorular

1) Sayfa 10’daki şemada bulunan yer, tarih ve kişi adlarına ilişkin bilgileri ezberleyip oraya bakmadan aşağıdaki şemanın boşluk-larını doldurun.

Giriş 2. Zebur

Bilgelik Kitapları

Kültürümüzde ZEBURolarak bilinen kitap, Eski Antlaşma’nın bir bölümü olup Yahudiler’e Tanrı’nın gönderdiği ibadet ve bilgelik kitaplarından oluşmaktadır: Eyüp, Mezmurlar, Süleyman’ın Özdeyiş-leri, Vaiz ve Ezgilerin Ezgisi. Aynı zamanda bu kitaplar Yahudilertarafından ‘İlahiler’ ya da ‘Mezmurlar’ ismiyle bilinirken (bkz. Luk.24:44), Hıristiyan kültüründe Kutsal Kitap’ın Şiir Bölümleri olarak da bilinir. Aslında ‘ibadet’, ‘bilgelik’ ve ‘şiir’ sözcükleri, ZEBUR’un ana yapısını en iyi anlatan sözcüklerdir.

Yazarı: Kültürümüzde ZEBUR’un Davut peygambere geldiği dü-şünülmektedir. Ne var ki, Davut bilgelik ya da şiir kitapçıklarının enuzunu olan Mezmurların birçoğunu yazmışsa da, diğer kitapçıklarEyüp’e ve Süleyman’a aittir. Dolayısıyla ZEBUR,tam olarak doğru bir isim değilse de (İslam kültürüne temelsiz rivayetlerden geçmiştir), bu çalışmada Bilgelik Kitapları’nınTürkçe karşılığı olarak kullanılacaktır.

Önemi: Tanrı’nın TASARISINDABilgelik Kitaplarının öne-mi çok büyüktür. Bize, Rab ile kişisel bir ibadet ilişkisini nasıl kuracağımızı ve gündelik yaşamınsorunlarını iman açısından nasıl çözeceğimizi anlatmaktadır.

Özellikleri: Bir taraftan şiirsel özellikleri, diğer taraftan da bilgelikle ilgili özellikleri ele almamız gerek.

Her ne kadar diğer peygamberlerin kitaplarında da şiir parçaları varsa da, ZEBUR’un temeli beş şiirsel kitaptan oluşur. Bununla birlikte beşinden üçü aynı zamanda bilgelik kitaplarının özünü oluşturmak-tadır. Yani: EYÜP, ÖZDEYIŞLERveVAIZbu tanıma giren bölümlerdir. MEZMURLARve EZGILERIN EZGISIise, daha çok ilahi (şiirsel) kitaplar sayılmaktadır.

Kutsal Kitap’taki ŞIIRINözelliği kafiye değil, çift dizelerde tek-rarlanan paralel düşüncelerdir. Buna “paralellik” üslubu denir. Para-lellik, bir dizede sunulan düşüncenin, farklı ifadelerle ya da farklı bir benzetme ile ikinci dizide tekrarlanmasıdır. Bu doğrultuda kafiye bir ses ritmi olarak tanımlanabilirse, paralellik de bir düşünce ritmidir. Çünkü paralellikte ilahi vurgu, edebi üslup üzerinde değil, metnin me-sajı üzerindedir. Bununbirçok olumlu yanı vardır. Birincisi okuyu-cunun dikkati sesler üzerinde değil,sözler üzerinde toplanır. İkincisi, tercümede şiirin güzelliği kaybolmamaktadır.

BILGELIKmetinlerine gelince, ilgi odağı, öykünün tarihsel akı-mından daha çok yaşamın anlamı ve sorunların çözümü üzerinde top-lanmaktadır. Sonuç olarak Orta Doğu’da bilgelik, İbrahim’in döne-mindeki Atalar’dan Süleyman’ın günlerine kadar uzanan bir düşünce ekolunu yaratmıştır (bkz. 1Sa.24:13). Ama İbrani bilgeliğin (ilahi hik-met), diğer kültürlerin düşünce akımlarından önemli bir farklılığı var-dı. Bilgeliğin içtiği pınar yalnız insan düşüncesi değil, en önemlisi“Tanrı korkusu”dur. Ayrıca bu bilgeliğin hedefi, felsefe yapmak değil, günlük yaşamın yolunu aydınlatmaktır. Böylece de Kutsal Yasa’nıntanımlayamadığı durumlar için, bilgelik yazıları değişik durumlarauyarlanabilen temel ahlakî davranış ilkelerini sunmaktadır. Bu bilge-lik, başka bir iş yapmayan bilginlerinlaf kalabalığı değildir. Tarlada çalışan adamın, mutfak işleriyle meşgul olan ev kadınının hayatını ko-laylaştırır ve ruhsallığını artırır.

Tarihi: Bilgelik ve Şiir Kitapları bir tek döneme ait değildir.EYÜPkitabının, İbrahim’le Musa’nın arasındaki bir dönemde yazıldığı düşünülmektedir (yani İ.Ö. XX. ile XV. yüzyılın arasında). MEZMUR-LAR’IN çoğu Davut’un dönemine (İ.Ö. 1000 yılları), bazı Mezmurlar ise daha geç bir döneme aittir. SÜLEYMAN’IN ÖZDEYIŞLERI, VAIZve EZ-GILERIN EZGISIbölümlerine gelince, hepsinin Kutsal Ruh’un esiniyle Süleyman’ın kaleminden çıktığı düşünülürse onun dönemine aittir (yi-ne İ.Ö. 1000 ile 900 yılları). Böylece Eski Antlaşma’nın tarihini res-meden çizelgede ZEBUR’UNait olduğu dönem şöyle gösterilebilir:

Mesajı:Bu beş kitabın her birinden, Tanrı’nın amacı ve tasarısı açısından birer temel mesajı dikkate alabiliriz:

EYÜP:“Yaşamın sınavlarını aydınlatan bilgelik”

Doğru adamın çektiği acıların konusunu işler. Tanrı bunlara ne-den izin veriyor? Kitap dönemin kaderci düşüncesine çok farklı bir cevap vermektedir.

MEZMURLAR:“Günlük ibadeti aydınlatan ilahiler”

İmanlının, yaşam yolculuğunda Tanrı’yla kurduğu ibadet ilişki-sinde, O’na her gün nasıl yöneleceğini, yürekten nasıl tapına-cağını hatta sıkıntılarında nasıl dertleşeceğini gösterir.

ÖZDEYIŞLER:“Günlük yaşamın sorunlarını aydınlatan bilgelik”

İmanlı kişide Tanrı’ya yaraşır bir karakterin oluşmasını sağlamak amacıyla yol gösterici öğütler sıralamaktadır. Zevklerinkolay yolunu seçmek anlayışsızlıktır. Ama Tanrı korkusunda bir yaşam düzenini kurmak gerçek bilgeliktir.

VAIZ:“Yaşamın anlamını aydınlatan bilgelik”

Tanrısız bir yaşam bazı geçici zevkler sağlayabilir, ama sonubunalım, boşluk ve yıkımdır. Bütün bunları yaşamış olan bir in-san olarak vaiz, hayattaki gerçek mutluluğun, Tanrı’nın deneti-minde yaşamak olduğunu çarpıcı tecrübeleriyle anlatır.

EZGILERIN EZGISI: “Sevginin üç boyutunu aydınlatan şiir.”

Bir aşk şiiri şeklinde Tanrı ile imanlılar arasındaki sevgi ilişkisi, sevgililer arasındaki sevgi şeklinde anlatılmaktadır. Mecazi an-lamda ilahi sevgi ile insan sevgisi, Güvey (Mesih) ile gelinin (Kilise) ruhsal ilişkisinde bütünleşir.

Ders 18. Eyüp

Acı Çekenlerin Tesellisi!

EYÜPisminin anlamı (İbranice de ‘Iyyob[2]), tam olarak bilinme-mektedir. Büyük olasılıkla: “tövbe,” “bağışlama” ya da “eskiden sahip olduklarına kavuşma” (restoration) demektir.

Yazarı: Kitabın yazarı belirtilmemekle beraber çeşitli isimlerileri sürülmüştür: Eyüp, Elihu, Musa, Süleyman ya da Yeremya’dır. ‘Talmud’ kitabı (Yahudilerin dinsel yorum, gelenek ve rivayetlerini kapsayan kitap), yazar olarak Musa’yı göstermektedir. Bu kaynağagöre, Musa Midyan’dayken, Eyüp’le ilgili rivayetleri Kutsal Ruh’un esiniyle derlemiş olabilir. Başka hahamlarise, Süleyman tarafından derlenmiş olabileceğini düşünmektedirler.

Ne var ki, EYÜP’TE, Çıkış döneminde Tanrı’nın yaptığı büyük mucizeler ve Kutsal Yasa’dan hiç söz edilmemiş olması, dahaçok ‘Ataların döneminde’ (İbrahim’in döneminde: İ.Ö. 2000 yılları) yaşamış bir kişi tarafından yazıldığı düşüncesini kuv-vetlendirmektedir. Bununla birlikte, Eyüp’ün kendisinin, ismini taşı-yan kitabı yazmış olması ihtimalini de unutmamak gerekir.

Tarihi: Kimi ateist eleştirmenler tarafından Eyüp kitabının ta-rihsel geçerliliği sorgulanmaktadır. Ne var ki, kitabın içinde bulunan kanıtlar bunun tersini desteklemektedir:

a. Eyüp, hayali bir yerde ve dönemde yaşayan biri olarak değil,gerçek bir yer olan Uts’ta (Tek.10:23; 36:28; Yer.25:20;YM.4:21) yaşayan gerçek bir kişi olarak gösterilmektedir (1:1).

b. Hezekiel bölümünde, Nuh ve Daniel ile birlikte Eyüp’ün tarihsel olarak gerçek biri olduğuna ilişkin dört defa tanıklık verilmek-tedir (Hez.14:14-20).

c. Aynı şekilde Yakup, mektubunda, gerçek hayatta yaşamış bir in-san olarak, Eyüp’ün acılarına ve sabrına örnek olarak başvurmuş-tur (Yak.5:10-11).

d. Kitabın başında ve sonunda, gökyüzü ve yeryüzü sahnelerindeolup bitenler, hayali anlatım değil, gerçek olayların anlatımıdır.

Ataların Dönemi ile ilgili bilgiler EYÜP’ün, İbrahim ile Musa ara-sında bir zamanda yaşamış olduğunu gösterir:

a. İbrahim’de görüldüğü gibi sülâlenin reisliği ve kâhinliği (din baş-kanlığı) Eyüp’ün vazifesi olarak görülmektedir.

b. Eyüp’ün ileri yaşı (yaklaşık 280; bkz. 42:16), diğerataları gibi uzun ömürlü olması o dönemde yaşadı-ğına dair bir başka kanıttır (İbrahim 175 yaşındaykenöldü).

c. Başta da söylenmiş olduğu gibi, Kutsal Yasa’dan ve Çıkış’takimucizelerden söz edilmemiş olması, Musa’danönce yazıldığını gösteren diğer bir güçlü kanıttır.

d. Teman ismi hem Eyüp 2:11’de hem de Tekvin 36:15’te geçmek-tedir. Tekvin’deki Teman, Esav’ın soyundandır. Bu iki Teman’ın aynı kişi olma olasılığı vardır.Bu da Eyüp’ün Musa’dan önceki bir dönemde yaşadığını gösterir.

Eleştirmenler tarafından ileri sürülen bu kadar çok çelişkili tarih yazılışına rağmen (kimileri Süleyman’ın dönemi derken, kimileriyse İ.Ö. III. yüzyılı göstermektedir), yazıldıktan birkaç yüzyıl sonra kimi ifadelerin daha çağdaş İbranice’ye göre düzeltilmiş olması ve yukarı-daki bilgiler göz önüne alınırsa kitabın yazılış tarihi, İ.Ö. XV. ile X. yüzyıl arasında bir tarih olabilir.

Konusu: Halkını olgunlaştırmak için acıları, hatta Şeytan’ın sal-dırılarını bile kullanan Tanrı’nın egemen iradesi ve ilahi takdiri.

EYÜPkitabı, “İnsanoğlu, özellikle doğru insanlar neden sebepsiz acılar çekiyor?” gibi zor konuları ele almaktadır. Kendisi egemen ve sevgi Tanrısı değil midir?

Ardarda Eyüp’ü ezen faciaların sonucu, kahramanımız bir anda mal varlığını, ailesini, sağlığını, hattasaygınlığını yitirmiştir. Büyük acılar içinde bunun nedenini araştırırken, onu teselli etmeye gelenarkadaşlarının açıklamaları yetersiz kalır. Eyüp son ola-rak nedenini Tanrı’ya sorar; ve Tanrı’nın egemen iradesi ile O’na her şeye rağmen güvenme gerekliliği konusunda paha biçilmez dersler öğrenir.

Amaç:Kitabın dört ana amacı vardır:

1. Tanrı, sıkıntıları bizi olgunluğa kavuşturmak için kullanır.

2. Tanrı, Şeytan’ı kontrol eder, saldırılarını iyiye çevirir.

3. Tanrı’yla olan ilişkimiz kurallaradeğil, sevgiye dayalıdır.

4. Zafer, cevap alamadığı halde yine de tapınan yürektedir.

Ana Hatları: EYÜP kitabı 3 ana bölüme ayrılır: a) Felaket (bölüm 1–3) ve b) Öğütler (bölüm 4–37) ve c) Bereket (bölüm 38–42). Bu 3 ana kısım da şu ara başlıklara bölünebilir:

a) Bölüm 1- 3 ..... Şeytan’ın Saldırısı.

b) Bölüm 4-14 ..... 1. Konuşma Turu.

Bölüm 15-21 ..... 2. Konuşma Turu.

Bölüm 22-31 ..... 3. Konuşma Turu.

Bölüm 32-37 ..... Elihu Söz Alıyor.

c) Bölüm 38-39 ..... Tanrı’nın Cevabı.

Bölüm 40-42 ..... Kurtuluş.

Birinci kısımda (a) Şeytan, Tanrı’nın lütufkâr yönetimini sorgu-luyor. İkinci kısımda (b) Eyüp’ün arkadaşları onu sorguluyor. Üçün-cüsünde ise (c), Rab Eyüp’e cevap veriyor. Özetle: (a) Tanrı işlerinin; (b) insanlarca yanlış yorumlandığını; ve (c) yalnız Tanrı’nın kendi sö-züyle bu işlerin aydınlığa kavuştuğunu öğreniriz!

Bölüm 1-3. EYÜP’ÜN SIKINTISI

Okunacak Ayetler: Bölüm 1-2

Eyüp Uts’ta yaşayan varlıklı bir Tanrı adamıdır (1:1,5). Birden-bire sahip olduğu her şeyi yitirir. Ve Eyüp bunun nedenini hiç öğre-nemez. Bizler ise, bu ilk bölümlerde açıklanan göksel sahneler saye-sinde nedenin, Şeytan’ın saldırısı olduğunu biliriz (bkz.1Kr.22:19-23; 2Ta.18:18-22). Tanrı’nın tanıdığı izin veçizdiği sınırların içinde kalmak şartıyla Şeytan, saldırısıyla Eyüp’ü Tanrı’ya küfretmeye zorlamak ister. Bütün denemelere ve çalkan-tılara rağmen Eyüp’ün Tanrı’ya olan imanı zafer kazanır. Ama bu arada Eyüp’ün katlandığı en büyük acı, Tanrı’nın buna neden izin verdiği sorusuna cevap bulamayışıdır!

• İnsanların en yaygın görüşü, yeryüzündeki yaşamın bir sınav olduğu yolundadır. Tanrı bizi bu hayatta deneyip ahirette ona göre cezalandırıp ödüllendirecektirdiye düşünülmektedir. Buna göre bütün acılar, Tanrı’nın akıl ermez takdiridir. Bu, sade-ce boyun eğip kabullenilmelidir. Ama Eyüp kitabı, “sınav” görüp veremeyenin imanlı kişi değil, Şeytan’ın kendisiolduğunu göstermektedir!

Eyüp imanı ile doğru bir insandı (bkz. Hab.2:4). Onun çektiğiacılar, Tanrı’nın beğenisini kazanmak için değildir, zaten onuönceden kazanmıştır. Bu nedenle acıya katlanabilmiştir! Böylece Eyüp, sabrı ve güveniyle Tanrı için savaş veren bir iman kahra-manı oluvermiştir (Yak.5:11). Deniz hep sütliman olursa usta de-nizciler yetişmez…

• Kimi acılar, günahın ruhsal etkilerinin evrene getirdiği fizikselbozukluk ve yozlaşmadan kaynaklanır. Bunlara doğal afetler diyebiliriz (Rom.8:20-22). Bu acılar insan soyuna tövbe gerek-liliğini gösterir (bkz. 2Ko.7:10;2Pe.3:9). Kimi acılar ise, düşma-nın saldırısından kaynaklanır (Eyü.1–2; Luk.22:31; 2Ko.12:7). Bu acılar imanlıları ruhsal zafer için hazırlayıp ol-gunlaştırır (Eyü.42; Luk.22:32; 2Ko.12:8-10). Ama bu acılardan hiç biri Tanrı’nın denetiminin dışındadeğildir!

Romalılar 8:28’i yazınız:

• Şeytan Tanrı’nın düşmanıdır ve dolayısıyla imanlıların da düşma-nıdır (bkz. 1Pe.5:8; Esi.12:9; 20:2). Kutsal Kitap’ın en eski bö-lümü olma olasılığına sahip Eyüp kitabının daha en başında, Şey-tan’ın düşmanlığı konusunun işlenmesi çok anlamlıdır. Eğer Rab-bin yolunda hizmet vermek istiyorsak, onun doğrudan veya do-laylı saldırılarına uğrayacağımızı önceden bilmek iyi olur (Mat. 3:13 – 4:11; 2Ti.3:12). Böylece şimdiden iman, sabır, Tanrı’yagüven ve O’nun bütün silahlarıyla kuşanabiliriz (Ef.6:10-20).

Bölüm 1:20-22 ve 2:10’da geçen sözlerine göre, acılar karşı-sında Eyüp’ün nasıl zafer kazandığını açıklayınız:

Bölüm 4-7. ELIFAZ EYÜP’E AKIL VERIYOR

Okunacak ayetler: Bölüm 4-6

Düştüğü bu moral çöküntüsü içindeyken Eyüp’ün üç arkadaşıöğütleriyle onu tesellietmek amacıyla gelirler. Bunlardan en büyüğü olan Elifaz[3]söze başlar. Ama onun düşünce sistemi ve sözleri neEyüp’ün durumunu değerlendirmekte ne de onu teselli etmekte pek başarılı değildir. Elifaz’a göre doğruluk bereket, günah ise acı getirir. Dolayısıyla Eyüp günahını itiraf edip sıkıntısından kurtulma-lıdır. Eyüp bu düşünceye karşı çıkar ve Elifaz’a suçlamalarını destekleyecek kanıt olmadığınısöyler. Sonra feryadını Tan-rı’ya yükseltip O’ndan merhamet diler.

• Aşağıdaki şıklardan hangisi doğrudur?

___ İnsanın hayatındaki bütün acılar günahtan veya itaatsizlikten kaynaklanır (bkz. 1:8).

___ Çektiğin acılar her zaman Tanrı’nın isteğini yerine getirmiş olduğunun kanıtıdır (bkz. 1Pe.4:15-16).

___ Bazen, her ne kadar ilahi bir amaç varsa da çektiğimiz fi-ziksel veya duygusal acıların mantıklı bir açıklamasını bulamayız (1:12; 2:6).

• İnsanlara akıl verirken, acıların veya sorunların ruhsal köken-lerini araştırmadan basit cevaplar vermek veya acele sonuçlaravarmak kolaydır. Ama genellikle yanlıştır. Tanrı’nın izin verdiği acıların sorunu basit bir ‘kısasa kısas’ pazarlığı değildir. Acıların veya sıkıntıların nedenleri birçok sebepten kaynaklanır. BazenRab acılara, insanın kendi güçsüzlükleriyle yüzleşip O’nun gü-cünü anlaması için izin verir (bkz. Yu.9:2,3).

• Böyle sıkıntılar çektiğimizde (hastalık, ekonomik dar-lık, yalnızlık…) dünyasal veya ahlaksal bir nedenin ol-madığından emin olduktan sonra, Tanrı’ya güvenebilir, duayla O’na bağlanıp Şeytan’ın yalanlarına veya suçlamalarına karşı durabiliriz. Nedenler ruhsal (göksel) olabilir; öyleyse, Tanrı durumumuzu zafere ulaştıracak güçtedir!

HER ZAMAN EN KÖTÜYE HAZIR OL! HER ZAMAN EN IYISINI BEKLE!

VE HER ZAMAN TANRI’DAN GELENI ŞÜKRANLA KABUL ET!

Neden? 1.Petrus 4:1’e göre cevap veriniz:

Bölüm 8–10. BILDAD’IN SÖZLERI

Okunacak ayetler: Bölüm 8-9

Bir önceki konuşmacı gibi Bildad da Eyüp’ü suçlar. Sözlerinidesteklemek için rivayetlere ve geleneklere başvurur. Ama bir kezdaha sorunu anlamak yerine ezbere çözümler öne sürmektedir. Eyüp birkez daha kendini savunur ve şikayetini Tanrı’ya ulaştırır. Rab’bin doğru olduğunu, kendisinin O’nunkarşısında her zaman eksik kala-cağını kabul eder (9:2,15,20-21, 29-31; 10:15). Ama neden Tanrı’nın bunlara izin verdiğine akıl erdiremez. O’nun doğruluk anlayışıyla bağ-daştıramaz. Şeytan’ın onun acılarındaki payından habersizdir (bkz.9:24).

• Eyüp insanlığın karşılaştığı acılara tercümanolur-ken, insanlığın en büyük ihtiyacını da dile getirir:“Aramızda bir hakem yok ki, elini ikimizin üzerine koysun”(9:33). Hamdolsun bu aracı dünyamıza ge-lip insanı Tanrı’yla barıştırdı (1Ti.2:5; İbr.7:25).

Dertlerimize tek derman, dünyamıza gelerek bütün sorunlarımıza ortak olup hepsine galip gelen başkâhinimiz Mesih İsa’dır (İbr.2:18; 4:15). Tanrı’ya sığınmak yerine insanlara güvenirsek körkılavuzumuzla birlikte çukura düşüp sıkıntıya daha da batarız(Mat.15:14).

Bölüm 11–14. TSOFAR’IN SIRASI

Okunacak Ayetler: Bölüm 11-13

Tanrı’nın sevgisi ve merhametiyle öğüt veren kişi, karşısındaki kişiye günahını gösterse de, ona sabır ve anlayış da gösterir. Amakendi bilgisinden kaynaklanan çözümleri sunan kişi çaresiz kalır ve sinirlenir. Elifaz sözlerine nezaketle (4:1-4) Bildad ise, nezaketi birkenara bırakıp başlamıştır (8:1-7). Fakat Tsofar, doğrudan suçlama-larla konuşmaya başlamış (11:1-4), ve ayrıca, Eyüp’e Tanrı’nın yok edici gücünü ve takdirini hatırlatmıştır. Çözüm olarak yine “tövbe”den başka bir şey gösterememiştir.

Eyüp cevabına alay ile başlar (12:2). Tanrı’nın büyüklüğünü ka-bul eder, ama aynı zamanda kendi masumiyetinde ısrarlıdır. Ama bu karanlık içinde bile, hayatın geriye kalanı için ümit ışığı parlamakta-dır (14:12,14).

• İmanın zaferi, acının nedenlerine cevapbulmak değil (10:2; 13:3), her şeye rağmen ve hiçbir cevap olmadığı halde Tanrı’ya güven-mektir! (13:15-16).

• Eyüp’ü “teselli” etmeye çalışan arkadaşlarının, Tanrı, ilahi adalet veya kutsallık hakkındaki sözleri yüzde yüz yalan veya yanlışdeğildir. Genel olarak doğruyu söylemişlerdir (örn. 4:17-19; 5:11-13, 17; 15:14-16 vb.). Ama yüreğin yaralarını bir sözün teorik doğru-luğu değil, eksikliklerine rağmen, sözün yalnızca sevgiden doğ-ması durumu iyileştirebilir. Eyüp’ün arkadaşlarının yanlışı, sözle-rini Tanrı’nın sevgisine kapı açan duanın ışığında hazırlamama-larından kaynaklanır. Duasız akıl, Tanrı’nın doğruluğu ile işleye-mez (13:7-9).

• Birisi (Eyüp’ün arkadaşları gibi) sözleriyle bizi üzerse veya birbaşkasının bir yanlışını keşfedersek, bunu onu yıkmak için değil, sevgiyle gidip onu kazanmak için fırsat bilelim! (Yak.5:19-20;Gal.6:1-2). Böylece, “Her şeyden önce birbirinize olan sevginiz candan olsun. Çünkü sevgi birçok günahı örter”(1Pe.4:8).

Bölüm 15–17. ELIFAZ’IN İKINCI KONUŞMASI

Okunacak ayetler: Bölüm 15-16

Elifaz suçlamalarına devam eder. Tanrısızları bekleyen acıklıkaderi tasvir edipEyüp’ün bu sözleri kendine mal etmesini bekler. Aslında, Elifaz’la iki arkadaşının niyetleri Eyüp’ü te-selli etmektir! Bu yüzden Eyüponlara: “Hepiniz yorgunluk veren tesellicilersiniz.”Ve ben yerinizde olsaydım, “ağzımla size kuv-vet verirdim; dudaklarımın tesellisiyle sizi rahatlatırdım”der (16:2,5). Dertleri ona yetmiyormuş gibi, bir de bu kendini bilmezlerin sözlerine de katlanmak zorunda kalmıştır. Ama, kendini ümitsiz ve yalnız his-sedip acı çektiği halde, Tanrı’nın her zaman orada olduğunu keşfeder.

• Eyüp’ün savunması, “Tanrı bize karşı ise, kim bizden yana ola-bilir?” sözüyle özetlenebilir. Halbuki ileride keşfedeceği gerçek, sonradan hepimizin tesellisi için yazılmış olan, “Tanrı bizden ya-naysa, kim bize karşı olabilir?” sözü ile özetlenir (Rom.8:31). Tanrı’nın bize karşıolup olmadığını nasıl bilebiliriz? Çekmekte olduğumuz bütün sıkıntıları sıralayabiliriz. Ondan sonra Roma-lılar 8:35-39 ışığında, bunların bizi Tanrı’nın sevgisinden ayırıp ayıramayacağını düşünebiliriz. Cevap açıktır: “Hiç bir şey biziTanrı’nın sevgisinden ayıramaz.”

• Tanrı’nın gerçek sevgisinin ölçüsü, sevgisinin ölçüsüz olmasıdır! Çünkü çaresiz düşmanlarını ve katillerini Kendi ölümüyle kurtar-dı (Rom.5:6-11). Tanrı’nın acılarımız karşısında sessiz kaldığını düşündüğümüzde, İsa’nın çarmıhta çektiği acılara ve feryatlarına rağmen Tanrı’nın, bize olan sevgisi yüzünden nasıl sessiz kaldı-ğını hatırlayalım!

Bölüm 18–19. BILDAD’IN İKINCI KONUŞMASI

Okunacak ayetler: 18:1 - 19:6

Bildad bu ikinci konuşmasında akıl vermeye çalışır-ken, tanrısızların uğrayacağı sıkıntılar konusunda daha da karanlık bir tablo çizer. Yeryüzünde onu teselli edecek kimse bulamayınca – yakınları bile – (bkz. 19:13-15,19), Eyüp teselli arayışında yüzünü Göksel Baba’sına çevirir. Ve işte o anda Tanrı, yüreğini en büyük iman ve peygamberlik sözleriyle aydın-latır: “Oysa ben kurtarıcımın yaşadığını, sonunda yeryüzüne gelece-ğini [mezardan kalkacağını, ölümden dirileceğini] biliyorum. Derim yok olduktan sonra, yeni bedenimle Tanrı’yı göreceğim. O’nu kendim göreceğim, kendi gözlerimle, başkası değil...” (19:25-27).

• Eyüp doğru yolu seçer; şikayetini, derdini Tanrı’ya havale eder. Kendisi bir cevap alamadığını düşünür. Ama yüreğindeki imangiderek güç kazanır.İşte, TANRI’NIN CEVABI budur!

• İMANLA ŞEREF KÜRSÜSÜNE YAKLAŞINIZ:

Üçüncü sıra: YAKINMA. “Aramızda hakem yok”(9:33).

İkinci sıra: ÜMIT. “Şahidim göklerdedir”(16:19).

Birinci sıra: İMAN. “Bilirim ki, Kurtarıcım diridir!”(19:25).

Tanrı’ya sığınan iman, “kederi dansa çevirir!”

Bölüm 20–21. TSOFAR’IN İKINCI KONUŞMASI

Okunacak ayetler: 20:1-11; 21:2-34

Tsofar pek de yaratıcıdeğildir. Arkadaşlarının aynı düşünce ve suçlamalarına devam eder. Ona göre kötü insan mutlaka kötülük görür, iyi insan ise mutlaka iyilik... Eyüp Tsofar’ın sözlerini, tanrısızların sığındıkları tesellilerin geçici ve ya-lancı olduğunu söyleyerekyanıtlar. Birçok tanrısızın yaşa-dığı rahatlığı ve refahı göstererek bu iddiaları yıkar. Çünkü Tanrı ayrım yapmaksızın, “Güneşini hem kötülerin hem deiyilerin üzerine doğdurur. Yağmurunu da hem doğruların hem de eğrilerin üzerine yağdırır”(Mat.5:45). Eyüp sözlerindehaklı çıkar, ama yüreği yine teselli bulmaz.

Bölüm 22–24. ELIFAZ’IN ÜÇÜNCÜ KONUŞMASI

Okunacak ayetler: Bölüm 22-23

Eyüp’ün üç arkadaşı inatla doğru adamın da sebepsiz acı çek-tiği durumların olabileceğini reddederler. Bununla birlikte, ya-vaş yavaş iddiaları azalır ve bu yüzden konuşmaları kısalır.Bildad sadece bir ‘bölüm’ konuşur (25), Tsofar ise, bu seferkonuşmaz. Fakat sözleri daha sivri ve keskin oluverir. Elifaz’ın suç-laması bu sözle özetlenir: “Kötülüğün büyük değil mi? Senin fesatla-rına son yoktur!”(22:5). Eyüp artık bu sözleri duymazlıktan gelir.

• EYÜP23:8-12 bir güven ve kuşku karışımını gösterir. Eyüp Rab-bin bütün yollarında sadıkkalmış, buyruklarını yerine getirmiş, hatta “Yiyeceğimdenziyade, O’nun ağzından çıkan sözleri sak-ladım!”ilkesiyle yaşamıştır (23:12). Buna rağmen nereye dö-nerse dönsün: “ileriye… arkaya… sola… sağa…”(23:8-9) Raborada yoktur.

• “Tanrım, neredesin?” sorusu Eyüp kadar eskidir. İmanlılar Tan-rı’yla yakın ilişki kuran kişilerdir. Ama bu ilişki, içinde bulundu-ğumuz ruhsal savaş nedeniyle tek düze değildir; ve bazen zafer kazanmak için ‘karanlık dönemlerden’ geçmemiz gerekir. İsa son defa bu soruyu sormuştu: “Eli, Eli, lema şevaktani”, yani: “Tan-rım, Tanrım! Beni niçin bıraktın?” Şimdi biliyoruz ki, Tanrı ‘sak-landığı’ dönemlerde bizleri Şeytan’akarşı zafer kazanmak için kullanmaktadır. Dahası, biliyoruz ki, zaman zaman ölüm gölgesi vadisinden geçsek de Rabbimiz İsa yalnızlığı ve ümitsizliği bizim için tatmıştı; öyle ki, artık Tanrı’nın sevgisi konusunda asla kuş-kumuz olmasın!

• Eyüp bu yap-boz’un parçalarını birleştiremedi. Fakat şunu anladı: Rab nedenleri biliyor. Anahtar buydu, çünkü Rab, Eyüp cevapları bulamadığı halde O’na güvenmesini istiyordu. Bir gram iman,tonlarca bilgiden daha değerlidir!

• Artık Şeytan, bırakın “Eyüp Allah’tan boşuna mı korkuyor? Onunetrafına, evinin etrafına ve nesi varsa hepsinin etrafına sen çe-peçevre çit çevirmedin mi?…”demeyi (1:9-11;2:4-5), “Tabii, Eyüp dayanır, çünkü acılarının geçici olduğu-nu, sonunda Tanrı’nın onu bereketleyeceğini biliyor ve rahat bekliyor” bile diyememiştir! Zafer nerede?Zafer, Eyüp’ün imanı sayesinde Şeytan’ın, “Tanrı yalnız zen-ginleri, güçlüleri, başarılıları seviyor” yalanının kırılmasındadır! Gerçek, yeni bir savaş kazanmıştır. Bu savaş, çarmıhta, Şeytan’ın bütün silahlarının gözler önüne serildiği, çarmıhın zaferiyle ta-mamlanmıştır! (Kol.2:15).

Bölüm 25–28. BILDAD’IN ÜÇÜNCÜ KONUŞMASI

Okunacak Ayetler: Bölüm 25-28

Bildad Eyüp’le tartışmaz. İki genelleme yapar: Tanrı büyüktür, insan ise bir solucan gibidir. Tabii, bu sözlerde Eyüp pek teselli bula-maz. Eyüp’ün konuşması, Tanrı’nın egemen ve adil iradesi, kendisuçsuzluğu ve bu yüzden sonunda hakkını görme ümidi gibi konular etrafında örülüdür. Bu noktada Eyüp Tanrı’dan gelen hikmeti tanım-lar ve “İşte Rabkorkusu, bilgelik budur; kötülüktenkaçınmak akıllılıktır”sözüyle sonuca bağlar (28:28). Ne var ki, kendisi bu gerçeği henüz bütün yüreğiyle kavra-yamamıştır!

• İnsan nasıl bilge olur? Bilgelikle davranmadığı durumlarda ba-şına gelenleri değerlendiripders alır ve bu şekilde sezgi kazanır. EYÜP’ün ve SÜLEYMAN’IN ÖZDEYIŞLERI’nin söz ettiği anlayışbudur.

Aşağıda gösterilen ayetlere göre bu ‘anlayış’ın anahtarları nelerdir?

Sül.Özd.3:5; Kendi anlayışına dayanmamak.

Sül.Özd.4:7; Her şeyden çok, hikmeti arzu etmek

Sül.Özd.9:10; _______________________________

Sül.Özd.16:16; _______________________________

Eyü.28:28; _______________________________

Mez.111:10; _______________________________

Bölüm 29–31. TSOFAR’IN SESSIZLIĞI

Okunacak ayetler: 29:1-7; 30:1-8; 31:5-15

Eyüp’e öğüt verenlerin her yeni konuşmasına bakıldığında boşöğütlerinin gittikçe azaldığı görülür: Elifaz (48, 35, 30 bölümleri);Bildad (22, 21, 6 bölümleri); Tsofar (20, 29, 30 bölümleri). Bu arada Eyüp eski günleri özlemle hatırlar. Bu durumda yapabildiği tek şeyyine hakkını istemektir: “Doğru terazide tartılayım da, Allah bütünlü-ğümü bilsin”(31:6).

• Sonunda Eyüp’ün sözleri de tükenir: “Eyüp’ün sözleri bitti”(31:40). Kendi durumlarımıza ışık tutamadığımız zaman yapabi-leceğimiz en iyi şey, sonunda Eyüp’ün yaptığı şeydir. Yani, bir süre susup Tanrı’nın konuşmasını beklemek. Çünkü Rab, O’nu dinlemek için zaman ayıranlara her zamankonuşur, bugün bile!

Bölüm 32–37. ELIHU’NUN SÖZLERI

Okunacak ayetler: 32:1-9; 33:8-22; 34:10-15; Blm.35; 37:14-24

Bütün tartışmalar boyunca sessiz kalan beşinci bir kişi şimdi sah-neye çıkar. Diğer dördünden genç olduğu için saygılı bir şekilde ve sessizce beklemiştir. Sonunda, Eyüp’ün sürekli kendi hakkını arayan sözleri ve diğer üç arkadaşının işe yaramaz öğütleri karşısında kendini tutamayıp söze karışır. Yapılan dört konuşma sonucunda onun tespit ettiği problem ‘gurur’dur. Elihu’ya göre günah, Eyüp’ün çektiği acı-ların nedeni değildir. Ama Tanrı’dan bir cevap talep ederken sergi-lediği ‘kibir’ günahtır. Vardığı sonuçşudur: Bazen merhametli olan Tanrı, dikkatimizi çekmek ve bizi daha kötü durumlardan ve bazı ta-kıntılardan kurtarmak için acıyla terbiye etmeye başvurur.

• ‘Elihu’ isminin anlamı: “O benim Tanrım’dır.” Ken-disi aracı olarak görevalmıştır (33:4-7, 23-24). Ve böylece bütün insanların Aracısını önceden örnekle-miştir (1Ti.2:5). Elihu’nun sözleri, Tanrı’nın konuş-ması için (bölüm 38’de) sahneyi hazırlamıştır.

• Elihu, konuşmalarında Eyüp’ün “Tanrı’yı hoşnut etmeye çalış-mak insana yarar getirmez” sözünü (34:9) cevaplandırmaya ça-lışır. Ona göre, acılara katlanmak pahasına da olsa Tanrı’ya hiz-met etmek zahmete değer. Çünkü acılar aracılığıyla Tanrı’nın yö-netimi, disiplin ve kutsallığı hakkında birçok şey öğrenilebilir…

• Bu düşünceler temeldenyanlış olmasalar da bazı gerçekleri göz-den kaçırmaktadır. Eyüp sonunda, kendisine karşı suçlamalar yö-nelten birinin (yani Şeytan’ın) varlığını sezmeye başlasa da (31:35),Elihu’nun bunları bilmesine imkân yoktur. Acılar yalnız günahın etkisi, Tanrı’nın kararı veya olgunluğa alıştırma olarak gelmez, evrendeki ruhsal savaşı gözden kaçırmamak gerekir. Bu konulara daha önce değinilmiştir. Bir konu daha vardır. Bu da bizim Tan-rı’nın tesellisi ile atlattığımızsıkıntılar sayesinde benzer durum-lara düşen, imanlı veya imansız herkesi teselli edebilmemizdir!(bkz. 2Ko.1:3-6).

Bölüm 38–42. TANRI’NIN CEVABI VE EYÜP’ÜN AKLANMASI

Okunacak ayetler: 38:1-18; 40:1-14; 42

Sonunda Tanrı sessizliğini bozar! Kasırganın içinden Eyüp’e seslenir (38:1). Rab ona yüceliğini ve egemen iradesini ortaya koyan, A’dan Z’ye (astronomiden zoolojiye) yaratılıştakibütün işlerini gözden geçiren sorular ile Eyüp’ün kendi acizliğini fark etmesini sağlar. Tabii, bu cevap tamolarak Eyüp’ün beklediği cevap değildir. O bu sorulara, “hayır” ve “bilmem”den başka bir cevap veremez. Tan-rı’nın soruları, belki olayların “nedeni”ni cevaplandırmaz, ama“kim”in her şeyin arkasında olup son karara sahip olduğunu aydınlatmayabaşlar!

• Eyüp, Tanrı’nın iradesinin egemenlik hakkını tanıdıktan ve ken-disinin eksikliğini itiraf ettikten sonra (40:1-5), Rab onu aydın-latmaya başlar. Sonunda Eyüp, “kuşkusuz, anlamadığım şeyleri konuştum, beni aşan, bilmediğim şaşılası işleri”der. (42:3). So-rular sormak değil, Tanrı’nın Egemenliğini tatmak Eyüp’ün yüre-ğini tatmin eden esas cevaptır! Sonunda Rab, Eyüp’e insanların gözünde de saygınlığını geri verir. Bütün mallarına ve yeni bir aile-ye kavuşmasını sağlar. Hatta Eyüp en sonunda kendisini Elifaz, Bildad ve Tsofar’ın şifası için dua etmek durumunda bulur (42:7-9).

• Eyüp’ün öğrendiği ders şu iki cümlede özetlenebilir: a) “Kulak-tan duymaydı bildiklerim senin hakkında, şimdiyse gözlerimle gördüm seni”; b) “Bu yüzden kendimi hor görüyor, toz ve kül içinde tövbe ediyorum (alçalıyorum)”(42:5,6). Bu iki cümleden ne anlıyorsunuz?

a)

b)

Sonuç

Tarih boyunca insanın aklını kurcalayan önemli sorulardan biri şudur: Tanrı iyiyse ve aynı zamanda her şeye kadirse, nasıl dünyadaki acılara ve felaketlere izin veriyor? Özellikle masum insanların bu acıları çekmesine nasıl göz yumuyor? Basit bir cevap: “insan bunuhak eder” der. Eyüp’ün arkadaşları sürekli bu cevabı tekrarladılar.Elihu ise, konuya farklı bir bakış açısı getirdi. Ona göre, Tanrı acıları, doğru insanı arıtmak için kullanır. Bu cevap daha isabetlidir, ama tam değildir.

Sorunun cevabı şudur: Tanrı egemendir ve yaşamamızaizin verdiği durumlardan bağımsız olarak, O itaate vehamda layıktır! Eyüp böylece, sıkıntıdayken Tanrı’nıngücüne ve iyiliğine güvenmeyi öğrenmiştir ve bunun için, Tanrı hakkındaki anlayışınıderinleştirmesi gerekmektedir. Eyüp gibi “kâmil” bir insan bile, kendine güvenmekten sakınmalı ve kendi bil-diği doğrulardan tövbe etmesini öğrenmelidir. Tanrı’nın önünde kırıl-malıdır ki, O en derin işini o kişide tamamlayabilsin!

Bu cevap, Tanrı’nın kaprisli davrandığını veya keyfince acı çek-tirdiğini göstermez. Çünkü O’nun her bir kararı, kendisine sığınanlar için sonunda yarar, mutluluk ve olgunluk sağlar. Zaferin tepesinde her şeyi geniş ve küçük görürüz, ama bazen bir gözyaşı arasından gerçeği çok daha detaylı ve derin görebiliriz!

Sevgi Tanrısı neden acılarave özellikle imanlıların acılarına izin verir? EYÜPkitabında verilen çeşitli ce-vaplar şöyledir:

a. Şeytan: Acılar ve sıkıntılar, imanlıları Tanrı’yı inkâr etmeye zor-lamak için Şeytan’ın kullandığı araçlardır (1:11; 2:4,5).

b. Üç arkadaş: Acılar ve sıkıntılar her zaman belli günahların karşı-lığıdır (4:7-9; 8:3-6; 11:13-15).

c. Elihu: Tanrı sıkıntıları insanlarıdüzeltmek veya terbiye etmek için kullanır (33:13-17,29).

d. Eyüp (ilk yakınmalardan sonra): Sıkıntılar bizde ruhsal altını elde eden arıtma sistemidir (23:10).

e. Tanrı: 1) Acılar, sıkıntılar; büyük bir amaç uğruna Tanrı’nın,kendi halkına tanıdığı bir ayrıcalıktır (örneğin, Şeytan’ı yenmek; 1:8,12). Bu AYRICALIKkonusunda İncil’de bir ayet bulabilir misiniz?

2) Acı ve sıkıntı, cevap alamadığımız halde güvenmeye bir dave-tiyedir (bkz. 13:15; çünkü nedeni bilmek amacın bozulmasına se-bep olabilir). Bu GÜVENkonusunda İncil’de bir ayet bulabilir mi-siniz?

3) Acı ve sıkıntı, insanı iflasa sürükleyip savunmasız bırakabilir; öyle ki, Tanrı kişinin savunmasını üstlenip lütfuyla onu güçlen-dirir! (42:3-7). Bu LÜTUFkonusunda İncil’de bir ayet bulabilir misiniz?

Bütün cevaplar Mesih’tedir ve Mesih hakkında EYÜPçok değerli ön bilgiler vermektedir. Ümitsizliğinde:

• Göksel Şahit’ten (16:19),

• Kurtarıcı’dan (19:25),

• Bir de bir Aracı’dan söz etti (9:32,33).

• Eyüp 33’te, Mesih’e ilişkin ön bilgiler veya sezgilerle ilgili başka ne bulabilirsiniz?

___________________________________________

Sorular

1) Sevgi Tanrısı neden Kendisine bağlı imanlıların acı çekmesine izin verir?

2) EYÜPkitabındaki kahramanların verdikleri ya da davranışlarından çıkarılabilen çeşitli cevaplar nelerdir? Yanıtlarınızı en az birerayetle destekleyiniz

3) İmanlının çektiği acılarda amaç ne olabilir? Aşağıdakilerin güttüğü veya açıkladığı amaç nedir?

Şeytan’ın rolü:

Elihu’nun görüşü:

Tanrı’nın cevabı:

Ders 19. Mezmurlar

Duanın “El Kitabı”

MEZMURLARkitabı, 10 asır gibi uzun bir dönem boyunca derle-nen ilahilerden oluşturulmuş ve tapınakta ibadet kitabı olarak kulla-nılmıştır. Yahudilerona “Övgüler Kitabı” (Sefer tehillim) ya da sırf “Övgüler” ismini vermişlerdi. Yunanlı tercümanlar ona, İbranice“Miz-mor” kelimesinin karşılığı olan “Psalmoi” ismini verdiler. Anlamı, çalgılarla eşlik edilen ezgiler demektir. Bayram-larda “hallel” (‘haleluya’dan) ismini taşıyan MEZMURLARda ilahi olarak kullanıla gelmiştir (örn.Mat.26:30).

Kilise tarihinde de Mezmurlar, gerek onlara bir müzikuyarlanarak, gerekse ayetlerinden ilham alınıp yeni ilahi-ler bestelenerek tekrar tekrar değerlendirilmiştir. Mez-murlar; yakarışlardanveövgülerdenibarettir, bu yüz-den aynı zamanda birer duadır (72:20). Tanrı’yla imanlının günlük ilişkisini aydınlatan önemli bir kaynaktır. Bir nevi “Duanın El Kitabı” gibidir.

MEZMURLAR,Kutsal Kitap’ın tam ortasında yer alır. Mezmur 117 ise onun tam ortasındaki bölümdür. “Rab’be sığınmak, insana güven-mekten iyidir” sözüyle MEZMUR118:8’inci ayet, Kutsal Kitap’ın orta-sındaki cümledir. Bu ayetherhalde, gerek MEZMURLAR’ı, gerekse en önemli bestecisi olan Davut’un hayata bakış açısını, en iyi özetleyen ifadedir.

Yazarı: Altı ayrı yazarın ilahileriyle birlikte en çok Davut’un besteleri yer almaktadır. Bu yüzden İslam litera-türüne Davut’a inen Zebur kitabı olarak, Hıristiyan alemi-ne de “Davut’un Mezmurlar Kitabı” olarak geçmiştir.

1’inci ve 2’nci Samuel bölümleri, Davut’un yaşam öyküsünü ka-leme almaktadır. Mezmurlar ise, onun yüreğini ve dünya görüşünüyansıtmaktadır. Kendisi Tanrı’nın yüreğine uyan bir yüreğe, Tanrı’nın meshedilmişi olarak önemli bir göreve ve ozan olarak yumuşak, do-kunaklı bir sanata sahip olan bir insandı (2Sa.21:1).

Tarihi: Daha önce söz ettiğimiz gibi, Musa’dan başlayıp (MEZ-MUR90) Ezra’ya kadar (Mezmurların son derlemesini yapan) 1000yıla yakın bir süre söz konusudur. Ama bu ilahilerin yoğun bir şekilde bestelendikleri dört ana zamanı dikkate almak gerekir:

İ.Ö. 1020-970; Davut’un dönemi.

İ.Ö. 970-931; Süleyman’ın dönemi.

Sürgün öncesi; Asaf ve Korah’ın dönemi.

İ.Ö. 700 yılları: Hizkiya dönemi.

Mezmurlar, doğal olarak İsrail’insiyasi, askeri vedini ortamını yansıtmaktadır. Bu yüzden düşmanlardan, savaşlardan söz edilmekte ve bu konular için de dua edilmektedir. Ama bunları bir cihat (savaş çağrısı) olarak algılamamak gerekir. Çünkü mezmur yazarının (çoğu zaman Davut’un) savaşa ilişkin dualarındaki amacı, dinini yaymakdeğil, kişisel olarak korunmak, zaferi Tanrı’yı överek kutlamak veya uğradığı haksızlıklara anlam verebilmektir.

Özellikleri: MEZMURLAR, daha önce söylediğimiz gibi birer ilahidir, yani telli çalgılarla eşlik edilen müzikli şiirlerdir.

Bu şiirin özelliği kâfiye değil, birbirini tamamlayan tekrarlardır. Bir dizede iki satır yer alır. Birinci satırda söylenen şey, ikinci satırda farklı anlamdaşlarla tekrarlanır. Buna “paralellik” denir ve İbrani şiiri-nin temel taşıdır. Örneğin MEZMUR1:2;

“Zevkini Rab’bin yasasından alır.

Ve gece gündüz onun üzerinde derin derin düşünür.”

Mezmurlarda ayrıca kişisel duygular önemlidir. Peygamberler,Tanrı sözünü nasıl insanlara aktardılarsa, Mezmur yazarları da insan duygularını Tanrı’ya uygun ifadelerde sunmuşlardır. Kutsal Ruh böy-lece, MEZMURLAR yoluyla her imanlının Tanrı’ya dua etmesini öğre-neceği bu “el kitabı”nı hazırladı. Ayrıca, kimi MEZMURaracılığıyla önemli peygamberlik sözlerini de bildirdi.

Yalın yazı nasıl tasvir yoluyla hedefine ulaşırsa, şiir de benzet-meler veya mecazlar yoluyla hedefine ulaşır. Bu yüzden çoğu ifade-lerinde Mezmurlar birden çok anlam taşımaktadır. 1. Mezmur’u örnek alacak olursak, görüyoruz ki, iman yaşamının zevki “akar suların kenarında dikilen ağaca” benzetilmiştir. Bununla amaçlanan, ifade zenginliği değil, ifade edileni vurgulamaktır. 23. MEZMUR’da, çoban benzetmesi Tanrı’yla imanlılararasındaki ilişkiyi dile getirmekiçin kullanılmaktadır. Böylece bilinen örnek, bilinmeyeni anlatan en etkin araçtır.

Kullanılan simgesel dilde bazı örnekler şöyledir:

1. Benzetme: “Gibi” edatı kullanılarak karşılaştırmayapılır: “…ağaç gibidir” (1:3).

2. Mecaz: Bir simge “gibi” kullanmadan başka sözcüğün yerini alır: “Rab çobanımdır”(23:1).

3. Abartı: Bir şeyi vurgulamak için abartı yapılır: “Her gece ağla-maktan döşeğim ıslaktır”(6:6).

4. Kişileştirme: Cansız nesnelerden canlıymış gibi konuşulur: “Bü-tün kemiklerim diyecek: Ya Rab… Senin gibi kim var?”(35:10).

5. İnsan biçimi sıfatlar: Tanrı’dan bahsederken bedeni ya da insani duyguları varmış gibi söz edilir: “Ya Rab …elini kaldır” (10:12).

Alfabetik dizilmeler: Dokuz tane MEZMUR’da (9, 10, 25, 34, 37, 111, 112, 119 ve 145), her dizenin baş harfi alfa-benin sırasını izler. Böylece ezberlenmeleri kolaylaşmıştır.Özellikle Tanrı Sözü’neövgüler yağdıran ve 22 kıtadan oluşan Mezmur 119’un her kıtasındaki 8 ayet, alfabenin aynı harfiyle başlar.

Kimi MEZMURLAR’da “Sela” kelimesi, bazı ayetlerin sonunda yer alır. Yeni bir kıtanın başlangıcını gösterdiği sanılmaktadır. Bir “es”(duraklama) işaretidir. Aynı şekilde “Haleluya” kelimesi, kimi MEZ-MURLAR’ın başında veya sonunda yer alır (111 – 113, 115 – 117, 146 – 150). “Hallel” (övgü) ve “Yah”dan (Yahve) oluşur; yani “Tanrı’ya övgüler.” Bir kıtanın cemaat tarafından tekrarlanması için kullanıl-dığı sanılmaktadır.

Ana Hatları: İçinde 5 ana kısım bulunmakta ve her biri Mu-sa’nın beş kitabından biriyle benzer konular paylaşmaktadır.

KISIM I

1 - 41

KISIM II

42 - 72

KISIM III

73 - 89

KISIM IV

90 - 106

KISIM V

107 - 150

En önemli yazar:

Davut

Davut ve Korah oğulları

Asaf

Bilinmeyen

Davut

İçerik:

Yakınmalar

Milli

İlahiler

Övgü

İlahileri

Musa’nın kitaplarıyla ilişki

Yaratılış

Çıkış

Levililer

Sayılar

2. Yasa

Konu:

Doğru insan

İsrail’in kurtuluşu

Tapınak ve toplu ibadet

Düşüş ve düzelme

Tanrı’nın Sözü

Örnek Mezmur:

8

68

84

90

119

Amacı: MEZMURLARYahudilerin “İlahiler Kitabı” olarak yazıl-mıştır. Dolayısıyla, imanlının Tanrı’ya kalbini nasıl açacağını ve dua-larındaduygularını uygun ve anlamlı ifadelerle nasıl dile getireceğini göstermektedir!

MEZMURLAR, insanın bestesi ise de, insanın eseri de-ğil, Kutsal Ruh’un esinidir! Böylece Mesih özlemini desürekli dile getirerek gelişiyle ilgili önemli peygamberlik sözlerini kaydeder.

Mesihsel MEZMURLARve konuları:

Mez.2:7,8; Mesih’in Oğulluğu (Mat.22:45; İbr.1:5).

Mez.2:6; 72:8; " Krallığı (Mat.25:31-24; 27:11;

89:27; 96:10; Esi.19:16).

103:19;

Mez.8:4,5; " İnsanlığı (İbr.2:6-8).

Mez.16:10; " Dirilişi (Elç.13:33-36).

Mez.22; " Ölümü (İncil’in ilk dört bölümü)

Mez.22:22; 40:9-10; " Peygamberliği (İbr.2:12).

Mez.40:6-8; " Yaşamı (İbr.10:5-7).

Mez.45:6,11; " Tanrılığı (İbr.1:8).

Mez.45:7; " Doğruluğu (İbr.1:10).

Mez.68:18; " Göğe alınışı (Ef.4:8).

Mez.72:2-14; 86:13; " Yargı yetkisi (Mat.25:32; 2Se.1:7-9;

96:10-13; 98:9; Esi.19:11,16; 20:11).

Mez.72:4,12-14; " Merhameti (Mat.11:5; 12:20).

Mez.89:18,19; " Kutsallığı

Mez.102:25-27; " Ezeliyeti (İbr.1:10).

Mez.110:4; " Kâhinliği (İbr.5:6).

MEZMURLARTanrı halkının Kendisine sunduğu “Pentateuch”[4](Pentatok) kitabı gibidir! Tanrı’nın Yasasına ve Sözüne iman ceva-bıdır! Bu cevap görkemli bir tapınmadır!

I. KISIM: Mezmur 1 – 41

Bölüm 1-6. GÜNÜN EN KARANLIK SAATI

Okunacak ayetler: Mezmur 3

İlk 6 Mezmur bir giriş niteliğindedir. Tanrı Sözünü derin dü-şünme (1), Mesih’in Krallığını tanıma (2) ve iyi ya da kötü zamanlarda duaya ara vermemenin önemini (3–6) öğreniyo-ruz.

Örnek olarak ele aldığımız 3. MEZMUR, sıkıntı zamanında dilegetirilen bir güven ifadesidir. Onun gibi Mezmurlarda, önce a) sorunu Tanrı’ya açıklayan ayetler, sonra b) Tanrı’ya karşı duyulan güveni an-latan ayetler ve en sonunda c) hamt ve övgü ayetleri yer alır.

• 3. Mezmur’un yazıldığı ortam ve nedenleri Mezmur’un başında belirtilmiştir: “Oğlu Abşalom’un önünden kaçtığı zaman, Da-vut’un söylediği Mezmurdur” (bkz. 2Sa.15:13 – 17:22). Bu belki Davut’un hayatındaki en karanlık saattir. Ama imanı şu ifadede odaklanır: “Kurtuluş RABBINDIR” (2:8a). Benzer bir karanlık saati yaşayan bir başka Eski Antlaşma kahramanı, bu ayeti de dilegetirerek Rab’be güvenini yenilemiştir(bkz. Yun.2:9). Böylece Rab’be güvenenlerin uykusu kaçmaz (3:5; 4:8); çünkü henüz or-talık karanlıkken, seher vaktinde kalkıp Rab’be yönelmeyi ihmal etmezler (5:3).

Bölüm 7–12. EVRENIN HAKIMINI BEKLERKEN

Okunacak ayetler: Mezmur 7

Bu altı Mezmur (7-12), haksızlıkların kol gezdiği bu dünyadadoğruluğun ve adaletin galip gelmesini (7), tanrısızın alçaltılmasını(9-10) ve Tanrı’nın yüceltilmesini (8, 11-12) dile getirir.

• 7. Mezmur’un başlığındasözü geçen Benyamin oğlu Kuş’un, Abşalom’un isyanında Kudüs’ten kaçarken Davut’u lanetleyip ona taş atan Benyamin olduğu zan-nedilmektedir.

• Bu Mezmurlardan öğrendiklerimiz şunlardır:

Tanrı bütün evrenin hakimidir.

Tanrı’nın adaleti kusursuz ve tarafsızdır.

Tanrısızın yolu yıkıma götürür.

Tanrısıza kötülükle karşılık vermek günahtır.

Özetle: “Ne mutlu doğruluğa acıkıp susayanlara!

Onlar doyurulacaklar”(Mat.5:6).

Bölüm 13–18. GEÇMIŞ GALIBIYETLER, GELECEĞE GÜVEN

Okunacak ayetler: Mezmur 18

Tanrı’yı inkâr eden akılsızın karşısında (14), tüm yüreğiyle Rab’behizmet edenlerin bereketleri boldur: sevinç (13), Tanrı’yla beraberlik (15), ruhsal doyum (16), korunma (17) ve geleceğe karşı güven (18).

• 2.Samuel 22’de de geçen 18. Mezmur hangi nedenle bestelendi?

• Rab’bin bir hisar, kaya, kale, kalkan veya sığınak gibi olduğunu sadece sıkıntı zamanında O’na güvenenler öğrenir!

Bölüm 19–24. BANA YOL GÖSTEREN VE BENI KORUYAN RAB

Okunacak ayetler: Mezmur 23

Bu 6 Mezmur’da Rab’bin birçok işlevini görebiliriz: Kendisi Ya-ratan (19), Yardımcı (20), Kral (21), Çarmıha Gerilen (22), İyi Çoban (23) ve Görkemli Olan’dır (24).

• MEZMUR22’de Rab koyunları için canını veren ço-bandır (Yu.10:11); MEZMUR23’te yol gösteren ve besin sağlayan çobandır(İbr.13:20); MEZMUR24’te de çobanların Başı ve koyunların sahibidir (1Pe.5:4).

• Kutsal Kitap’ta başarılı hizmetleriyle göze çarpan iman kahra-manları arasında, 3 önemli kişiönce çoban olarak görev yapmış ve böylece Tanrı halkına hizmet etmeyi de öğrenmiştir: Yusuf,Musa ve Davut.

• 23. MEZMUREski Antlaşma dönemindeki “Rab’bin Duası”dır. Bu Mezmur’un ayetlerini kendi sözlerinizle yazınız:

1.

2.

3.

4.

5.

6.

....................................................

MEZMUR23’ü ezberleyiniz!

Bölüm 25–30. DUANIN ABC’SI

Okunacak ayetler: Mezmur 25

Davut bu Mezmurları yazarken hizmet ettiği Tanrı’nın karakte-rini düşünüyordu: O, “iyi ve doğrudur” (25:8); “imtihan eden” (26:2); “nurum ve kurtuluşum” (27:1); “kudretim ve kalkanım” (28:7); “ebedi Kral” (29:10); “Rab Allah’ım”dır (30:2,12).

• Mezmur 25 ilk alfabetik Mezmur’dur. Davut ABC’yi izleyerekTanrı’yı övecek ve dua edilecek konuları aklında dahakolay tutabildi. Bizler de burada duanın ABC’sini öğre-niriz: Tanrı’yla kişisel bir diyalog. Yani yüreğimizi O’na açıp karakterinden ötürü O’nu övmek!

Bölüm 31–36.ZULMEDENLER İÇIN DUA ET

Okunacak ayetler: Mezmur 35

Sıkıntıdayken Tanrı’ya yönelmek, seni çukurdan yüce-liğe(31), çaresizlikten bağışlanmaya (32), insana güven-mekten Tanrı’ya güvenmeye (33), sıkıntıdan tapınmaya (34), zulümden hamda (35), karanlıktan ışığa (36) yük-seltecektir.

• “Ama ben size diyorum ki, düşmanlarınızı sevin, size zulmeden-ler için dua edin” (Mat.5:44). Bu nasıl yapılır, nasıl başarılabilir? Mezmur 35 cevabın bir kısmını verir.

a) Davayı Rab’be bırakarak (35:1-8);

b) Uğradığın haksızlığı Rab’be anlatarak (35:11-16);

c) Kötülüğe iyilikle karşılık vererek (35:13-14);

d) Rab’be yalvararak (35:17-26);

e) Her durumda Rab’bi yücelterek (35:9-10, 18, 27-28).

Bölüm 37–41. DOSTUN İHANETI

Okunacak ayetler: Mezmur 41

Davut’un dua yaşamını yansıtanMEZMURLAR, aynı zamanda iman yolunda olgunluğa doğru ilerlemek için son derece yararlı bir uygu-lama kılavuzudur. Böylece sabırsızlığı(37, 40), güçsüzlüğü (38, 39) ve ihaneti (41) yenmenin yolunu bile çizmektedir!

• Kolay durumlarda Rab’be söylenen övgüler içtendir. Fakat zordurumlarda sunulan övgülere paha biçilmez!

• Yaşanabilen en zor tecrübe ihanet edilmektir(41:9). Ama bu durumdabile kendimizi acın-dırmadan Rab’bin iradesine teslim etmek enetkili ilaçtır (Yu.13:18 vd.).

II. KISIM: Mezmur 42 – 72

Bölüm 42–49. İŞTE, GÜVEY GELIYOR!

Okunacak ayetler: Mezmur 45

Bu Mezmurlar, Musa’ya karşı ayaklanıp ölen (Say.16:1-33;26:10) Korah’ın çocuklarına (yani soyundan gelen insanlara) atfedilmiştir.Onlardan bazıları tapınağın bekçileri olarak (1Ta.9:19); bazılarıysaşarkıcılar ve çalgıcılar olarak atanmıştı (1Ta.6:31-33, 37). Atalarında Rab’bin terbiyesini görüp iyi bir ders almış olan Korah’ın “çocukları” bu Mezmurlar’da güçsüz düşenin Rab’be özlemi ve gü-venini (42), dışlanmış olanın yalnız olmayışını (43), ba-şarısızlığa uğrayanın Rab’deki başarısını (44) dile ge-tirirler.

• Pavlus, 2.Korintliler 6:9,10’da âdeta bu Mezmurların özetini ve-rir: “Tanınmayan kişiler gibiyiz, ama iyi tanınıyoruz. Ölümün ağ-zındayız, ama yine de yaşıyoruz. Dövülüyorsak bile öldürülmüşdeğiliz. Kederliyiz, ama her zaman seviniyoruz. Yoksuluz, amabirçoklarını zengin ediyoruz. Hiçbir şeyimiz olmasa da her şeye sahibiz.”

Bu grubun geri kalan 5 Mezmuru, Kral’a ve O’nun ege-menliğine birer övgüdür. Konuları şöyledir: Meshedilen kral (45), temeli sarsılmayan kent (46; bkz. Esi.22:1), bü-tün dünyanın kralı (47), Tanrı’nın kenti (48) ve dünyasal zenginliklerin boşluğu (49).

• 45. MEZMUR; Kralın, onun yetkisinin ve nikahının mükemmel-liğini yücelten bir ilahi olarak bestelenmişti. Ama burada sıradan bir kral değil, “krallarınKralı” söz konusudur! Nitekim İbraniler 1:8-9, bu Mezmur’un 6. ve 7. ayetlerinin, Mesih İsa’ya ilişkin bir peygamberlik olduğunu göstermektedir.

• 45. MEZMUR’u bu açıdan değerlendirdiğimizde: Mesih’e kral ola-rak olan tapınmamızı (45:1-3); O’nun egemenliğinin yüceliğinive taç giydirme (meshedilme) törenini (45:4-9); gelin olarak krala olan tam teslimiyetimizi (45:10-15); ve Mesih’le birleşen kilise cemaatinin görevi olarak yeni çocuklar (imanlılar) edinme ve bun-ları egemenliğin yetkilerini kullanmak için yetiştirme gerekliliği-ni (45:16-17) görebiliyoruz.

• Krallığı konu eden (yani Mesih’i kral olarak tanıtan) başka Mez-murlar da şunlardır: Mezmur 2, 18, 20, 21, 72, 89, 99, 110, 145.

Bölüm 50–54. TÖVBE, KRALLARA YAKIŞIR!

Okunacak ayetler: Mezmur 51

Bu bölümdeki Mezmurların ana konuları: Tanrı’nın ada-leti ve tövbeye çağrı (50), Davut’un örneğinde görüldüğü gibi suçlarımızın itirafı (51), dilin hain yapısı (52), kö-tülüğü izlemenin anlamsızlığı (53) ve bütün bunlara tekçözüm olarak Rab’bin yardımına sığınma gereği (54) gibi konulardır.

• 51. MEZMURDavut’un, hayatındaki en korkunç günahına iliş-kindir. Krallığının 20 yılı boyunca Rab’be uygun bir yüreğe sahip olan kral-çoban, yüreğinde en azgın kötülüklere yer verir: zina, ihanet, cinayet ve gaddarlık! Buna ek olarak tövbesizlik, durumu daha da kötüleştirir. Yalnız Natan’ın günahını ortaya koymasıyla Davut’un aklı başına gelir. Hayatımızda günah bir yaşam tarzıolarak yer etmesin! Amaher şeyden çok, günahın bir yaşam tar-zına dönüşmesine fırsat tanıyan tövbesizlikhiç mi hiç yer etmesin!

Aşağıda gösterilen 51. Mezmur’un ayetlerinden edinebileceğimiz ruhsal dersleri açıklayınız:

Davut günahıyla kim(ler)e zarar verdi? Tövbesinde günahının en fazla kime karşı olduğunu söyler? Bkz. ayet 4;

Günah, imanlının kurtuluşunu ve kendisiyle Tanrı arasındaki be-raberliğini nasıl etkiler? Bkz. ayet 10-12;

İmanlı, günah işlediğinde de işlemediğinde de Tanrı’ya nasıl bir yaklaşımda bulunmalıdır? Bkz. ayet 17, 19;

• 23. MEZMURRab’be en derin, en anlamlı ve en sade güven duası ise, 51. MEZMURtövbelerin tövbesi ve Rab ile aralıksız beraber-liğin anahtarıdır.

Tövbelerimiz bizi değiştirmiyorsa, yanlış dua ediyoruz demektir!

• Başka tövbe ilahileri: Mezmur 6, 32, 38, 102, 130 ve 143.

Bölüm 55–59.ZULMEDILENIN FERYADI

Okunacak ayetler: Mezmur 59

Bu Mezmurlar Davut’unhayatındaki en zor günlerde bestelen-miştir. İhanete uğradı (55), hayal kırıklığına da (56), başına ödül ko-nuldu (57, 59) ve her şeye rağmen Davut imanla,“Gerçekten doğ-ruluğa ödül var” ve“Gerçekten dünyayı yargılayan bir Tanrı var”diyebildi (58:11).

• 59. MEZMUR, 57. ve 58. MEZMURile bir dizi oluşturur. Bunlara “miktam” adı verilir (yani “özgürlük ilahileri”). 1.Samuel 19:11’de bu feryada neden olan olayları öğrenmekteyiz. Saul,Davut’u öldürmek amacıyla onun evini sarmıştır. O da kaçmak zorunda kalır. Mutlak ölümden kaçarken bir övgü ilahisini hiçbestelediniz mi? “Düşmanlardan”, sıkıntılı durumlardan şikayet edip Tanrı’dan hakkımızı istemekkolaydır. Ama o durumlar için Rab’be hamt etmek hiç aklınızagelir mi?

Sıkıntıdayken duyguların çukuruna düşmemek, sadece sunulanövgüler sayesinde, kendini acındırmadan arıtılan imanın başarı-sıyla mümkün olabilir!

Bölüm 60–66. İYI VE KÖTÜ HABERLER

Okunacak ayetler: Mezmur 60

Bu Mezmurlar yine Tanrı’nın önünde boşaltılan kederli yüreğianlatır (60, 61, 63-65). “Ey Tanrı!”ifadesinin ısrarlı tekrarı bu yüz-dendir. Fakat kederden boşalan yürek acılıkla dolmaz; ye-nilgi, teşviksizlik ve aldanma durumunda Tanrı vaatlerine karşı güvenle dolar! Böyleceinsan, yüreğinde, Tanrı’nın büyük kurtarışlarını hatırlayarak övgüye layık bir ruhsal sığınak olduğunu keşfeder (62, 66).

• 60. Mezmur, kral Davut hem iyi hem kötü haberler aldıktan sonra yazılmıştır. İyi haberler, düşmanları üzerine tek tek zafer kazan-masıydı (2Sa.8:3-5). Kötü haberler ise, düşmanların birleşip tek-rar kendisine karşı gelmeleriydi. Edom güneyden saldırıp İsrail’i büyük sıkıntıya sokmuştu. Bu savaşınraporunu duyar duymaz, Davut 60. MEZMUR’u besteledi!

• Olup bitenlerde Davut, Tanrı’nın mutlak ve egemen iradesineboyun eğdi. O, uluslar üzerinde egemendir (ayet 7-8). Bu yüzden, “sıkıntılarla bile övünürüz”(Rom.5:3). Çünkü sonun ne olaca-ğını ve kiminle zafere ulaşacağımızı biliriz. Davut’la birlikte,“Allah ile yiğitlikler ederiz (yani: zaferkazanırız)”diye haykı-rabiliriz! (ayet 12). Bu yüzden de, “Tanrı’nın kendisiyle de övü-nürüz”(Rom.5:11).

Aşağıdaki iki cümleyi tamamlayarak bütün durumlarımızıdoğ-ru değerlendirebiliriz:

a) “Şu sıralarda hayatımda olup bitenlere baktığımda şu kötü haber-leri görürüm:

”

b) “Tanrı’nın imkânlarına baktığımda şu iyi haberleri sayabilirim:

”

Bölüm 67–72. GÖRKEMLI BIR DIYAR!

Okunacak ayetler: Mezmur 72

Tanrımız övgüye ne kadar layıktır? Yargılarından ötürü (67), mer-hameti ve nimetlerinden ötürü (68), çocuklarının feryatlarına göster-diği ilgiden ötürü (69-70), güçsüz olanlara verdiği güçten ötürü (71) ve uluslar üzerindeki egemenliğinden ötürü (72) övülmeye layıktır!

• 72. MEZMUR’u okuduğumuzda iyi bir hükümdardan neler bekle-nebileceğini öğreniriz:

…ülkede barışı sağlamak (ayet 3, 7);

…yoksullara ve sıkıntıda olanlara yardım etmek (a. 4,12-14).

…kutsal yasaya karşı derin bir saygı uyandırmak (a. 5).

…iyi bir icraat ile halkı rahatlatmak (a. 6-7).

Bunu Yeşaya 11:1-5 ile karşılaştırdığımızda bu Mezmur’un bir peygamberlik niteliğinde olduğunu görebiliriz. Kiminle ilgili?

15. ayette hepimiz için önemli bir ders bulunmaktadır:“Durmadan dua etsinler onun için, gün boyu onu övsün-ler!” (ayrıca bkz. 2Ti.2:1-4).

Böyle dua; insan ruhu için kalkan, Tanrı için kurban, Şey-tan için ise karabasandır!

III. KISIM: Mezmur 73 – 89

Bölüm 73–77.HAYATINDAKI RAB’BIN İŞLERINI HATIRLA!

Okunacak ayetler: Mezmur 77

Tanrı’yı unutanlar için hayat yolculuğu kaygan ve rahatsız ola-caktır (73, 75). Buna karşılık, yollarını Tanrı Sözü’ne göre düzen-leyen kişiler ise yıkımın ortasında bile hep ümitle yaşayacaklar (74) ve ruhsal zafere ulaştıran gücü bulacaklardır (76-77).

• Levililer bölümüne denk gelen MEZMURLARINbu III. Kısmı, Asaf’ın uygun bir bestesiyle başlar (73). Levililer ibadetin vetapınmanın el kitabıdır. Asaf doğru bakış açısını yitirip bunalıma düşmek üzere olduğunda (73:1-16) tapınağa gider (73:17 vd.) ve orada Tanrı’nın bakış açısını yeniden kazanır… (özellikle 73:25).

• İsrail’in eski ulusal görkemini arayan Asaf (artık ara-larında âlametler, peygamber veya ‘bilen’ yok gibi;74:9), kendini bu yüzden perişan hissettiği zamanlarda Tanrı’ya övgüyle yaklaşarak zafer kazanmanın sırrını öğrenir. Esas zafer dünyasal hayattaki başarıda değil, ruhsal ha-yattaki kesintisiz tapınmadadır!

• Bu doğrultuda daha önce de77. MEZMUR’un 10. ayetinden, in-sanın ruhsal acılıklarını âdeta iyileştiren bir ilaç olarak söz et-miştik. “Teselliyi reddeden insan benliği (can)” (77:2), sonundahatanın kendisinde olduğunu anlar (“bu dert benden kaynaklanır” diye) ve tedaviolarak “Yüce Olan’ın işlerini anarım” der (77:10 vd.). İşte o zaman yürek hamt ve övgüyle dolup iyileşir!

Bölüm 78–83.“KEŞKE”SIZ BIR YAŞAM

Okunacak ayetler: Mezmur 81

Burada Asaf’ın Mezmurları(50–83) son bulur. Bestele-rine, insanın (imanlının dahil) güvenilmezliği karşısındaTanrı’nın güvenilirliğini överek son verir. Geçmiştesö-zünde duran O’dur (78). Belirsiz bir gelecek karşısındaO’na sığınmak tek çaredir (79–80). İmanlı, Tanrı’nın yakınlığını (81) ve seslenişini (82–83) aramalıdır.

• 81. MEZMURçadırlar bayramında söylenirdi (81:3 ile Lev.23:24). Bu bayramda çöldeki yolculuk sırasında Tanrı’nın göstermiş ol-duğu sadakat anılıyordu. Bizler de ne zaman ruhsal çölde dola-şırsak Tanrı’nın güvenilirliğini analım…

• Bu bölümdeki diğer Mezmurlargibi 81. MEZMUR’un mesajı da “Keşke fırsat varken şunu bunuyapsaydım” demeye gerek kal-madan ve Tanrı’ya, “Keşke halkım beni dinleseydi” dedirtmeden (81:13), imana uygun bir bağlılık yaşamaya açık bir davettir.

Bölüm 84–89. BIZI UYANDIR, YA RAB!

Okunacak ayetler: Mezmur 85

Bu altı Mezmur’un her birinde, çeşitli ruhsal özlemler dile geti-rilip bir dua olarak Tanrı’ya sunulmaktadır. Bunlar şu şekilde özetle-nebilir: Bütün varlığım seni özlüyor (84); bizi eski halimize kavuştur (85); sıkıntılı günümde… yanıt verirsin bana (86); Rab’bin kentinden olmak ne güzel (87); imdada yetiş (88); ne mutlu Rab’bin büyük iş-lerini kutlamasını bilen halka (89).

• Genelde Mezmur yazarının bir sıkıntısı veya özlemi varsa, önce şikayetini veya derdini açıklar ve hemen ardından hamt ve güven sözleriyle Rab’be ümit bağlar. Bu şekilde bize, Rab ile günlük ilişkimiz ve duamıziçin yol gösterilmiştir. Ne var ki 88. MEZ-MUR’da, bir tek övgü veya güven sözü yoktur! Bu özelliği taşıyan tek Mezmurdur; öyle ki, her zaman Rab’be ümit sözleriyle yö-nelmeyi bize gösterir. Ayrıca, olağanüstü bir sıkıntıya düşsek bi-le, Rab’bin ümitsiz feryadımızı kabul edeceğini de bize öğretir!

• İlya’nın zamanında Rab gücünü göstermiş (1Kr.18), halk da töv-be etmişti. Ama birkaç yıl sonra halk yeniden putperestliğe yö-nelmiş. Yunus’un uyarısıyla Ninova tövbe etmişti (Yun.3:1-5). Fakat, 150 yıl sonra, yine putperestlikten ötürü, Babilliler ta-rafından yerle bir edilmiştir (Nah.1:7-8). 85. Mezmur’un, ilk ayet-leri geçmişte ruhsal uyanışı görenbir ulusun durumunu açıkla-maktadır. Ama bu uyanış da kısa süre devam etmiştir. Bu du-rumda Mezmur yazarı, “bize yeniden yaşam vermeyecek misin?”diye haykırır (85:6).

• Sona ermeyen bir uyanışın sırrı nedir? Tanrı Sö-zü’ne sürekli dönmek (85:8) ve gözlerimizi sürekli çarmıha çevirmek! Çünkü, sevgiyle sadakatin buluş-tuğu, doğrulukla esenliğin öpüştüğü tek yer orasıdır! (85:10-11).

Bitmeyen bir ruhsal uyanışın en belirgin göstergesi, sürekli yeni-lenen bir tövbe yaşamıdır!

KISIM IV. Mezmur 90 – 106

Bölüm 90–97. ÖVGÜLERIN TEK HEDEFI

Okunacak ayetler: Mezmur 95

90 ve 95. MEZMURdışında bu bölümdeki diğer Mezmurların ya-zarı bilinmemektedir (Mez.90, Musa’nın; Mez.95 ise Davut’undur). Fakat hepsinde Tanrı’ya tapınılacak güçlü nedenler sunulmaktadır: O, sonsuzluğun sahibidir (90); güvenli sığınaktır (91); Yüce Olan O’dur (92); Kendisi kraldır (93); intikâm O’na aittir (94); kurtarıcımız O’dur (95); Övgünün asıl hedefidir (96); O, egemendir (97).

• Genel kanının aksine imanlının hayatındaki en önemli ve derin övgü nedenleri, ulaştığımız başarılar veya O’ndan gördüğümüz bereketler değil, Tanrı’nın kendi değişmez sıfatları, erdemleri ve işleridir. “Gelin... ezgi söyleyelim”(95:1,2); “Gelin... tapınalım, secde kılalım” (ayet 6). Çünkü Tanrı uludur ve kraldır (a.3); her şeyin sahibidir (a.4); Yaradan’dır (a.5); bizO’nunuz (a.7). Bunca bereket ve mucize gördüğünüz halde gelin de Rab’be kendi özü ile sözü için tapınmayı öğrenin ki, Rab’be sırf beklentilerle yaklaşıp yüreğiniz katılaşmasın (a.8-11).

Bölüm 98–103. RAB’BE COŞKULU EZGILER SÖYLEYIN!

Okunacak ayetler: Mezmur 100

103. MEZMURgördüğümüz bereketlerden ötürü hamt etmemizi teşvik eder. 98. – 102. MEZMURise teşekkür edecek birçok nedeni gös-terir: Rab kurtarır (98); duaya cevap verir (99); merhamet eder (100); lütuf ve adaletle hareket eder (101); güçsüzün duasını işitir (102).

• 95. – 100. Mezmur bir dizi oluşturur: “tapınma Mez-murları”dır. Birçok Mezmur’un yakınmalarına veya yalvarışlarına karşın, bu altı Mezmur da yalnız ve yal-nız övgüler vardır! Gözlerimizi yeryüzünden gökyü-züne (Rab’be) kaldırmayı öğrendiğimizde tapınmak her zamanmümkündür!

• Övgü Rab’bin özünü oluşturan erdemlereyöneliktir, hamt ise (teşekkür) O’ndan gördüğümüz somut bereketlere verebildiğimiz tek karşılıktır! Bazen Rab’be teşekkür edecek somut bir nedenbulamayabiliriz (aslında mutlaka vardır). Her şeye rağmen, herzaman O’nun değişmeyen karakterinden, yetkilerinden ve yüceli-ğinden ötürü O’na övgüler ve hamtlar sunabiliriz. O zaman teşek-kür edecek konular kendiliğinden aklımıza gelecektir!

Bölüm 104–106.TARIHTEN DERS ALMASINI BILELIM

Okunacak Ayetler: Mezmur 105

Bu bölümde yalnız üç Mezmur’u ele alıyoruz, ama üçü de hem uzundur hem de önemli dersler taşımaktadırlar. Tanrı hem “büyük”hem de “küçük” işlerle ilgilenir. Koskoca evreni yaratır ve onu usta-lıkla yönetir (104), küçücük bir insanı seçer (İbrahim) ve soyunu bü-yük hedeflere ulaştırır (105). Ayrıca Kendisi, isyanlarından ötürü ço-cuklarını terbiye edecek kadar sevgiyle doludur (106).

• 105. MEZMURtarihe, Tanrı’nın halkı için planlayıp verdiği bere-ketler açısından, 106. MEZMURise, aynı tarihe, Tanrı’nın lütufları karşısında halkının eksik ve yanlış tepkisi açısından bakar. Biri iman yaşamını, bir diğeriise tövbe yaşamını teşvik eder. Mesih inanlısının yaşamı İsrail tarihine benzer. Birbirinden detay-larda farklı olsa da, özde aynı lütfa dayanırlar ve ikisi benzer hataları düzeltmek durumunda kalırlar. İman yaşamı nelere sarılıp nelerden sakınmamız gerektiğini bilmektir. Bu konu-da en büyük yardım, hem Tanrı halkının tarihini, hem de Rab’le geçmişimizi gözden geçirip bulduğumuz bereketleri ve düştüğü-müz hataları unutmamaktan gelecektir.

KISIM V. Mezmur 107 – 150.

Bölüm 107-110. RAB; KURTARICI, KRAL VE KÂHINDIR!

Okunacak Ayetler: Mezmur 110

107. Mezmur Tanrı’yı kurtarışından ötürü övmektedir. Ardından 108. Mezmur, imanlının en büyük yüceliğinin, Tanrı’yı görkeminden ötürü övüp O’nun kurtarışını talepetmek olduğunu gösterir. 109. Mez-mur ise, gösterdiği sevgiye karşılık olarak gördüğü ihanetlere ve sal-dırılara rağmen imanlının doğru tepkisinin Tanrı’ya dua etmek ol-duğunu vurgular (109:4,5). Ama ortalıkta her türlü haksızlık diz boyu olmuşken, nasıl övgüler sunabiliriz? Bunun cevabı O’nun Rabliğini (yani, Kral olduğunu) anlamakta bulunur (Mez.110).

• 110. Mezmur’un ilk ayeti, Yeni Antlaşma’da en fazla alıntı ya-pılan ayetlerden biridir (yaklaşık 12 defa; örn. Mat.22:44). Bura-da, “Rab (yani Tanrı) Rabbime(yani Mesih’e) dedi ki, Ben düş-manlarını senin ayaklarının altına serinceye dek (yani son zafer henüz gelmemiştir) sağımda otur (yani meleklerden üstün bir ayrıcalık; bkz. İbr.1:3)” denilmektedir. Böylece Tanrı’nın haksız-lıklara göz yummadığını, yalnızca sabrettiğini görüyoruz. Haksız-lıklara doğrudan müdahale etseydi, bütün insanları cezalandırmak zorunda kalırdı. Ne var ki, daha birçok kişinin tövbe etmesinibeklemektedir (2Pe.3:9). İşte o zaman, “İsa’nın adı anıldığındagöktekiler, yerdekiler ve yer altındakilerin hepsi diz çökecek ve her dil, Baba Tanrı’nın yüceltilmesi için İsa Mesih’in Rab oldu-ğunu açıkça söyleyecektir”(Flp.2:10-11).

• Aynı zamanda Mesih hakkında Rab, “Sen Melkisedek düzeninegöre sonsuza dek kâhinsin” diye söylemektedir (110:4). Bu daİncil’de önemli bir yere sahip olan bir ayettir. Kurtarıcı-lıkla birlikte Rablik (Krallık) ve Kâhinlik, Mesih’in enönemli iki vazifesidir. Kendisine sığınanları kurtarır, ha-yatlarına yön verir ve onları korumak için sürekli aracılık eder.

Bölüm 111-118. HAMDE LAYIK OLAN TANRI

Okunacak Ayetler: Mezmur 113

Hamt neredeyse bu Mezmurların her satırında vardır! Yüce Tan-rı, halkını koruduğu (111), buyruklarını verdiği (112), düşkün olan ki-şiyle ilgilendiği (113), Kızıl denizde bir yol açtığı (114), Kendisinin tek ve gerçek Tanrı olduğu (115), imanlıyı çeşitli sıkıntılardan kur-tardığı (116), merhameti bol olduğu (117), duaya cevap verip imdada yetiştiği için (118) hamda layıktır!

• Dokunulmazlık, mevkisinden ötürü kimi insanlara tanınan bir ay-rıcalık olabilir. Ama kutsal Tanrı öylesine yücedir ki, özü itibarı ile ulaşılmaz bir konumdadır. “Bütün milletlerin üstünde yücedir ve izzeti göklerin üstündedir!” (113:4). Ne var ki, Kendisi insanın

düşkünlüklerine bakacak ve seviyesine inecek kadar da yü-ce ve görkemlidir! “Var mı Tanrımız RAB gibi, yücelerde oturan, göklerde ve yeryüzünde olanlara bakmak için eği-len?” (113:5-6).

• Dindar Yahudiler Fısıh bayramında hâlâ Mezmur 113-118’i söy-lerler. İlk ikisini (113-114) Fısıh yemeğinden önce, son dördünü ise (115-118) yemekten sonra söylerler. Böylece 113. Mezmur, Rab İsa’nın çarmıha gerilmeden önce söy-lediği son Mezmur olabilir (bkz. Mar.14:26).

Rab’be hamdetmek O’nu kutsamaktır. Bizi her gün bereketleriyle kutsayanı bizim de her gün hamtlar ile kutsamamızdan daha uy-gun başka bir cevabımız olabilir mi?

Bölüm 119. TANRI’NIN ÇOK YÖNLÜ SÖZÜDÜR

Okunacak Ayetler: Mezmur 119:1-6; 105-112

119’uncu Mezmur, Kutsal Kitap’ın en uzun bölümü ve en uzun kitabının en uzun Mezmuru’dur. Dolayısıyla ele al-dığı konunun birçok detayına girebiliyor. Tanrı Sözününönemi öylesine büyük ki, bunu dile getirmenin yolları asla tükenmez. Onun yararları o kadar fazla ki, bin bir yönden hayatımızı bereketler.

• Şöyle bir hesaba ne dersiniz? 1 + 19 = 119. 1’inci Mezmur’da,gerçek mutluluğu yakalayan insanın Tanrı Sözü’nü sürekli dü-şünen kişi olduğunu söyler. 19’uncu Mezmur’da Davut, TanrıSözü’nün altın değerini vurgular. 119’uncu Mezmur’da ise, bu iki gerçek derinlemesine elealınmaktadır. Bu yüzden 1., 19. ve119’uncu Mezmurların anlamı itibarıyla yukarıdaki hesap doğ-rudur.

• Bu Mezmur’dan önemli bir ders öğrenebiliriz. Kutsal Kitap hayat kadar geniş bir konudur; nitekim ikisinin de yaratıcısı aynı Yüce Varlık’tır. Hayatımıza anlam katmak istiyorsak, bu anlamı Kutsal Kitap’ta bulacağız. Ama bütün definelerdeolduğu gibi kazmak (yani düzenli okuyup araştırmak) ge-rekir. Çünkü derine indikçe ödül daha büyüktür.

• Tanrı Sözü’nün bu zenginliğini anlatmak için Mez-mur’un yazarı, İbranî alfabesinin harflerine göre 22 kıta bestelemiş. Her kıta abc’nin sırasına göre aynı harfle başlayan sekizer ayetten oluşmaktadır. Sekizsayısı (7 + 1) bol yaşamın simgesidir.

• ‘Kelâm’ın veya ‘Tanrı Sözü’nün anlamdaşları olarak “yasa” (de-mek ki, itaat edilmeli), “tanıklık” (duyurulmalı), “buyruk” (yerine getirilmeli), “vaat” (imanla kabul edilmeli), “yol” (demek ki, iz-lenmelidir) ve bunlar gibi toplam 11 tane sözcük kullanılmaktadır.

Listeyi tamamlayıp aşağıdaki ilk boşluğu yeni anlamdaşıyla dol-durup cümleyi bitirir misiniz?

Madem ki, Tanrı’nın Sözü __________________’dır, bugün ben ____________________ ederek ona yaraşır bir davranış sergi-leyeceğim.

Bölüm 120-127. İÇ VE DIŞ HUZUR

Okunacak Ayetler: Mezmur 122

120-134. Mezmurlar, Yahudilerin hacca giderken (yani Kudüs’e), yol boyunca söyledikleri ezgilerdi. Böylece, uzaklardan yola çıkan(120), Kutsal Kenti gören ve (121) oraya varana kadar (122) hacının yaşadığı yolculuğu ve sevincini dile getirir (123-134). Aynı zamanda evden uzakta bulunan yolcuları ilgilendiren konular da ele alınmak-tadır: Huzur - barış (120, 122), korunma (121, 125, 127) ve tedarik(123-124, 126).

• Dünyada barış ne yazık ki, geçici bir kavramdır. İnsanlık tarihinin son 3500 yılda yalnız 300 yılı savaşsız geçmiştir. 8000’den fazla anlaşma imzalanmış, aynı şekilde de bozulmuştur. Bu nedenlebarışın, “herkesin tekrar silahlanmak için fırsat bildiği dönem”olarak tanımlanmış olmasına şaşmamalıyız.

• Davut 122. Mezmur’da Kudüs’e yaptığı uzun bir yolculuğun so-nunu anlatırken, şehrin isminin asıl anlamını şaşkınlıkla düşün-mektedir. ‘Yeruşalim’ (Kudüs), barış şehri demektir. Ama ne yazık ki, barışı çok az tanımıştır. Bu yüzden Davut rica eder: “Esenlik dileyin Yeruşalem’e” (122:6-8). Or-ta Doğu’nun barışı yalnız halklar arasında tam bir eşit-lik ve kardeşlik sağlayan Esenlik/Barış Reisi (Yşa.9:6) sayesinde mümkündür. Bunun için insanlar yüreklerini Tanrı’nın esenliği ve barışına açmalıdırlar (Rom. 5:1-5).

• Dünyada barışı nasıl sağlayabiliriz? Barışkalabalıklardan veya uluslardan önce bireylerlebaşlamalıdır. Atalar şöyle söylemiştir: İki kişidenbiri istemezse kavga çıkmaz. Yüreğine Tanrı sevgisini alan ve bununla sürekli beslenen imanlı şu sözlere uyabilir:“Müm-künse, elinizden geldiğince bütün insanlarla barış içinde yaşayın. ‘...Düşmanın acıkmışsa onu doyur, susamışsa su ver…’”(Rom. 12:18, 20). “Ben size diyorum ki, düşmanlarınızı sevin, size zul-medenler için dua edin…”(Mat.5:44).

Bölüm 128-134. DERIN SULAR, KARANLIK GECELER

Okunacak Ayetler: Mezmur 133

Yolculuğun sonunda Tanrı’dan korkanları O’nun bereketi (128), O’nu hiçe sayanları ise yargısı (129) beklemektedir. Yaşam yolculuğu boyunca hayatımızda karanlıklarolsa da (130), küçük çocuklar gibi Rab’be ümit bağlayanlar, kendi ruhunda huzur bulacaklardır (131).Nihayet Tanrı’nın evine varınca (132) ve kardeşlerlebir arada top-lanınca (133) bereket öylesine artar ki, bir övgü, tapınma ve kutlama patlaması yaşanır (134).

• 133 ve 134. Mezmur’da bu yolculuğun zirvesine ulaşmış bulu-nuyoruz. Yaşam yolculuğu gibi, yerel veya göksel Kudüs’e gi-denlerin yolculuğu zorluklarla, beklenmedik durumlarla dolu-dur. Sıkıntıların en büyük ilacı kardeşlerle bir araya gelip uyum içinde Rab’be tapınmaktır. Tapınmak için bir araya geldiği-mizde, yeryüzünde cenneti yaşar, bütün aksilikler ve kötü-lükleri de geride bırakırız. Bu yüzden her türlü can sıkıntısı-nın tedavisi, bizden bir hamt kadar uzaklıktadır!

• Kardeşler bir araya gelip tapınmaya başladıklarında, Rab’bin be-reketi ve yaşamı oradadır. Hermon dağı çorak bir yerdir. Ne var ki, üzerine inen çiğ sayesinde orada her türlü yaşam yeşerir! Ha-run kutsal bir göreveçağrılmış, hepimiz gibi sıradan bir insandır. Ne var ki, üzerine mesh yağı döküldüğünde, elbisesi dahil bütün varlığı o güzelparfümü etrafa yayar. Kardeşler bir araya gelince Kutsal Ruh’un etkisi de böyledir.

• Rab’bin bizden beklediği şey, sonsuz yaşamı kendimizüretmemiz, ruhsal coşkuyu kendimiz ortaya çıkarmamız veya düşkünlüklerimizin çözümünü kendi kendimize bul-mamız değildir. Biz birleşelim, ruhsal halimiz ne olursaolsun, kurak bir yürekle de olsa gayretle bir araya gelip tapınalım, gerisini Rab yapacaktır!

Hamt derin bir kuyudan çıkarılan su gibidir. Bu kuyu insan yü-reğidir. Yukarı çekilen kova ağır gelebilir. Ama sonunda ‘su’ biz-leri her zaman ferahlatır, susuzluğumuzu da giderir!

Bölüm 135-139. YÜREKTEN GELEN HAMT

Okunacak Ayetler: Mezmur 138

Bazen Rab’be tapınmak kolay gelir. Geçmişe baktığımızda herşey hoştur (135-136) ve kendimizi Rab’be layık hissederiz. Bazen de geriye baktığımızda her şey karanlık gibidir (137) ve Rab neredesin diye feryat ederiz. Ne var ki, sıkıntı ve ağlayış zamanları bile bir hamt nedeni olabilir (138). Yeter ki, Rab’bin her şeyi bildiği ve varlığı ile her durumda bizlere eşlik ettiğini hatırlayalım (139).

• Kişi bir hedefe ulaşmak için zorluklara bakmadan, canla başla her şeyini ortaya koyduğunda, onu “bütün yüreğiyle” istediğini söy-leriz. İnsanların yürekten peşine düştükleri birkaç hedefi düşü-nelim. Kariyer, sporda zafer, zenginlik, eğlence... Mezmur 138’de Davut’un bütün yüreğiyle arzuladığı hedefi okuyoruz. “Bütün yü-reğimle sana şükredeyim…”(138:1). Bunun için her zaman ne-denleri kendisi araştırırdı. Mezmur’da sıraladığı nedenleri aşağıya yazar mısınız?

Ayet 2;

Ayet 3;

Ayet 6;

Ayet 8;

Ayet 7; “Sıkıntıya düşersem, canımı korur.”Ama nasıl?

Tapınma sunulan ruhsal bir kurbandır. Bizlerde bir şey-ler ölene kadar Rab’be ulaşmaz. Ama kendimizi inkâr ettiğimizde, yakılan kurbandan yükselen dumanlar gibi, diriliş yaşamı bizi her türlü çukurdan göklere kadaryükseltir!

Bölüm 140-145.TEHLIKEDEN KAÇARKEN, SIĞINAK BULMAK

Okunacak Ayetler: Mezmur 142

Düşmanlar veya ruhsal baskılar üzerimizde yalnız iki ayrı tepki yaratabilir. Ya biziTanrı’dan uzaklaştırırlar ya da O’na daha da ya-kınlaştırırlar. İhtiyaç anında Davut emniyetli bir sığınak buldu (140, 142), güvenilir bir Dost (141), dinleyen bir Kulak (143), tutan güçlü bir Kol (144) ve merhametli bir Kral (145).

• Davut, Mezmur 142’yi yazdığında, Saul’dan kaçarken mağaraya düşmüştü. Ona katılanlar kendisi gibi, “sıkıntıda, …borçlu, …acı-lık içinde”ydi (1Sa.22:2). Fakat düştüğü haksız sıkıntılar onuTanrı’dan uzaklaştırmadı, tersine O’na yöneltti (142:1-2,5). Ken-dini hapiste gibi hissetti. Ama Rab’be yüreğini döktüğünde, düş-tüğü mağara hisara dönüştü!

• Saldırılar karşısında intikam duygularını besleyeceğimize Davut gibi kutsallığı daha da çok arzulayalım (141:2-4). Davut’un sırrı, yaşadığı durumlarda her ne kadar düşmanların saldırısını görse de, o bunu kendisine lütufta bulunan ve kendisini mesheden “Sa-lih’in vuruşları…”OLARAK kabul etti (141:5).

Bölüm 146-150. HAMTLAR ÜSTÜNE HAMTLAR!

Okunacak Ayetler: Mezmur 150

Bir senfoninin doruğu gibi, Mezmurlar kitabı görkemli bir tapınma ile sona erer. Bütün nesiller Tanrı’ya hamdetsin (146), bütün iyiliklerinden ötürü O’na hamdetsin (147), bütün yaradılış ve bütün varlıklar O’na hamdetsin (148), yargılarından ötürü (149), yüceliğinden ötürü (150) O’na hamdetsin!

• Mezmur 150 tapınmayı patlatan bir fitil gibidir. Çünkü ortayakoyduğu sebepler basit olduğu kadar son derece güçlüdür de:

Tanrı’ya NEREDEtapınalım? Ayet 1;

Tanrı’ya NEDENtapınalım? Ayet 2;

Tanrı’ya NASILtapınalım? Ayet 3-5;

Tanrı’ya KIMLERtapınsın? Ayet 6;

Sorular

1) Mezmurlar kitabını oluşturan kısımları sayınız. Her kısmın Mu-sa’nın kitaplarıyla olan ilişkisini açıklayınız.

2) Mezmur 8, 68, 84, 90 ve 119 bu kısımların örnek Mezmurlarıdır. Bunlarda ait olduğu kısmın konusunu özetleyen birer ayeti bulun.

3) Mezmurlarda Mesih’e ilişkin üç peygamberlik sözü veya O’nu önceden örnekleyen üç simge bulunuz. İlgili ayetleri ve referans-ları yazınız.

Ders 20. Özdeyişler (Süleyman’ın)

Bilgeliğin Günlük Anahtarları…

Günahın (isyan, bencillik, ahlâksızlık vs.) hakim olduğu birdün-yada temiz bir yaşam sürmek kolay değildir. Kutsal olmamız gerek-tiğini biliriz. Ama günlükhayatta karşılaştığımız birçok değişik du-rumda pratik bir rehbere büyük ihtiyaç duyarız. İşte Süleyman’ınÖZDEYIŞLERI’nin katkısı budur. Kral Süleyman’ın en önemli yazarı ol-duğu bu derlemede; şiir, benzetmeler, tavsiyeler, öyküler ve atasözleri aracılığıyla imanlının günlük ve pratik yaşamının nasıl olması gerek-tiği aydınlatılmaktadır. Amaç, Tanrı’yı her konuda ve her alanda hoş-nut etmektir!

İbranicesi “Mişle Şelomoh” olan “Süleyman’ın Mesel-leri” ya da “Özdeyişleri”, Tanrı’dan aldığı o müthiş bilge-likle bu kral-peygamberin öğretici tavsiyelerini toplamak-tadır. “Mişle” ‘karşılaştırma’ ya da ‘özdeyiş’ demektirve “maşal”dan (yönetmek, yönlendirmek) türediği düşünülmektedir. Böy-lece bu kitabın içeriği, günlük hayata yön veren bilgelik tavsiyeleridir. Özdeyişler veya atasözleri, “uzun tecrübelerden türeyen kısa hüküm-ler” olarak tanımlanabilir.

Burada, “ÖZDEYIŞLER’deki bilgelik insansal mı, yok-sa Tanrısal mıdır?” sorusuyla bir parantez açmamız ka-çınılmazdır. İ.Ö. birinci bin yılda bütün dünyada meta-fiziğe ve felsefeye verilen önemi; Zerdüşt, Konfiçyus ve Sokrat gibi birkaç isim vererek fazlasıyla anlayabiliriz. Ne var ki,

1) Kutsal Kitap’taki bilgeliğin amacı metafizik veya mutlak ger-çek arayışı değildir. Çünkü, ruhsal konular gerçek vahiyle açıklanmış-tır! Bu bilgelik karanlıkta bir arayış değil, ışığın açığa vurduklarının analizidir (Ef.5:13).

2) Tanrı’nın, vahiyleri aracılığıyla halkına kazandırdığı anlayışla aydınlanan (20:27) bu bilgelik (Tes.4:6), Kutsal Ruh tarafından kimi ruhsal âlimlere (Süleyman gibi) verilip O’nun denetiminde derlenmek-tedir.

Yazarı: Süleyman, 1 – 24. bölümleri yazan ya da derleyen kişidir (1:1; 10:1) ve Hizkiya’nın derlettiği 25 – 29. bölümlerin kesin yaza-rıdır (25:1). Kendisi hakkında fazla bir şey bilinmeyenAgur, 30. bölümün yazarıdır (30:1). Kral Lemuel ise, an-nesinin tavsiyelerini derleyen 31. bölümün yazarıdır (31:1).Kendisi hakkında da daha fazla bilgi yoktur. Kimi araştır-macılar, bu kralın eski bir Arap reisi olduğunu, kimileriyse bu isminSüleyman’ın kullandığı bir lakap olduğunu düşünür.

Tarihi: Kimi eleştirmenlerce, kitabın sürgünden sonra hazırlan-dığı ve çok değişik kişiler tarafından derlendiği ileri sürülse de, ha-zırlayan kişinin Süleyman olduğu yolundaki tarihsel tanıklıkları vegenel kanıyı çürütecek kanıtlar yoktur. Buna göre kitabın ortaya çık-tığı olası tarihler, Süleyman’ın derledikleri için (1 – 24. bölüm) İ.Ö. 950 yılları, ve Hizkiya’nın derledikleri için (25 – 31. bölüm) İ.Ö. 700 yıllarıdır.

Bu iki dönemde de ruhsal bir uyanış yaşanmaktaydı. Süleyman’ın iktidarının ilk yarısı, tam bir ruhsal adanmışlık dönemi oldu. Hizki-ya’nın zamanında da, Yahuda’dadevam eden çok kötü bir putperest-lik döneminden sonra ruhsal bir uyanış yaşanmaktaydı. Özdeyişleryalnız ihtiyat öğreten akıl sözleri değil, özellikle “Tanrı’dan korkma-yı” (O’na saygıyla yaklaşmayı) öğreten ruhsal bilgeliksözleridir. Süleyman’ınÖZDEYIŞLERI’nde “doğruluk” ve “doğru kişi” ifadeleri 40 defadan fazla geçmektedir (Mez-murlar dışında, bütün Kutsal Kitap’ın bölümlerinde bu iki sözcük en çok ÖZDEYIŞLER’de geçmektedir). Böylece 14:34’te, “Doğ-ruluk bir ulusu yüceltir, oysa günah herhangi bir halk için utançtır”sözleriyle bu ana düşünce özetlenmiştir.

Özellikleri: Bilgelik kitapları eski Orta Doğu’da (Babil, Mısır,Edom, Finike…) çok yaygındı. Şeba kraliçesinin tanıklık ettiği gibi(1Kr.4:34; 10:6,7), İsrail’in herkesten bilge kişisi kral Süleyman’dı. Ona, bilgelik öğrenmek için bütün uluslardan öğrenciler akın ederdi. Rivayetlere göre, ilmin her alanını kapsayan üç bin kadar özdeyiş der-ledi. Bu sayı, ÖZDEYIŞLERkitabının topladığı sekiz yüz atasözünü faz-lasıyla aşar…

Bilgeliği dile getirip aktarmak için ÖZDEYIŞLER’de birkaç değişik yöntem uygulanmaktadır:

1. AYRI ÖZDEYIŞLER. Her ayet, ayrı bir bilgelik sözü oluşturur.Ayetin birinci dizesinde (cümlesinde) bir konu açılır, ikinci di-zesindeyse bu konu pekiştirilir, doğrusugösterilir, yorumlanır ya da pratiği gösterilir. Örneğin: “Doğru kişinin işleri yaşamağacının meyvesine benzer, bilge kişi insanları kazanır”(11:30); “Nefret çekişmeyi azdırır, sevgi her suçu bağışlar”(10:12).

2. ÖZDEYIŞ GRUPLARI. Ortak bir konu paylaşan özdeyiş dizele-ridir. Örneğin: Kral (25:2-7), anlayışsız kişi (26:1-12) ya datembel (26:13-16) hakkındaki özdeyişler. Ayrıca “ikili özdeyiş-ler” vardır (epigram); yani ana konunun iki ayette geçtiği özde-yişler bulunmaktadır (örn. 1:8,9). Kısaşiir şeklinde özdeyişler de vardır (sonet); ilk iki konu, geri kalan ayetlerde geliştirilipaçıklanmaktadır (örn. 1:10-19).

3. BAŞKA DIL BIÇIMLERI. Dramatik monolog: cansız nesneler ve-ya kavramlar kişileştirilip uyarılar getirir, dikkat çekici bir bi-çimde kendileri hakkında bilgi verirler (örn. bilgeliğin çağrısı; 1:20-23). Ya da alfabetikdizimlere (yani her ayetin baş harfi al-fabenin sırasını izleyen dizilere)de başvurulur (yalnız 31:10-31).

MEZMURLAR ILE ÖZDEYIŞLERIN ARASINDAKI FARK: Mezmurlarözellikle imanlının ibadetini konu ederken, ÖZDEYIŞLERimanlının davranışları üzerinde durmaktadır (örn. Mez.1:2,3 ile Özd.11:30).Mez-murlar ile Tanrı’ya, ÖZDEYIŞLERile insana seslenilmek-tedir. Mezmurlar ile ÖZDEYIŞLER’in oluşturdukları ikili,ruhsal hayatın doğru yönünü de gösterir: önce Tanrı’yladoğru ilişki kurmak, buna dayanarak insanla da doğru iliş-ki içinde bulunmak! On Emir’de görülen çizgi bu değil midir? Tan-rı’yla doğru ilişki, mutlaka insanla doğru ilişkiyi getirir; insanla doğru ilişki çabaları, Tanrı’yla doğru ilişkiden doğan gücü (lütfu) gerekli kılar.

Ana Hatları: ÖZDEYIŞLERkitabı 4 ana kısma ayrılır: a) Bilge-liğin Tanımı (bölüm 1 – 9), b) Süleyman’ın Bilgelik Öğretişi (bölüm 10 – 24) c) Hizkiya’nın Bilgelik Öğretişi (bölüm 25 – 29) ve d) Bil-gelik Eki (bölüm 30 – 31):

a) Bölüm 1-9 Bilgeliğin Takdimi

b) Bölüm 10-15 Bilge İle Anlayışsız Kişi

Bölüm 16-22 Doğru Karakterin Oluşması

Bölüm 22-24 Bilge Kişinin Karakteri

c) Bölüm 25-29 Bilgeliğin Değer Yargıları

d) Bölüm 30-31 Bilge Kral Ve Bilge Eş

Amacı: İlk ayetlerinde (1:2-4) ÖZDEYIŞLER’in amacı belirtilmek-tedir: (a) bu yaşam için bilgeliği ve Tanrı’yı izlemenin yararlarını öğ-retmek; (b) tutkulara ve şehvetlere uymanın getirdiği kaçınılmaz teh-likelere karşı uyarmak.

Bölüm 1–4. TANRI’DAN KORKMAK.

Okunacak Ayetler: 1:1 - 2:6

Gördüğümüz gibi ÖZDEYIŞLERkitabı, amacını belirterek başlar: “hikmet ve terbiye”kazandırmak (1:2). Bilgeliğinİbranicesi; akıl, zeka veya bilgiden çok öte “beceri” veya “hüner” demektir. Böylece tapı-nağı yapan ustalardan “bilge kişiler” diye söz eder (Çık.31:1-11).Tanrı, halkının doğru kararlar almakta bilge (hünerli) olmasını arzular. Aldı-ğımız kararlar da, kimi hoşnut etmek istediğimize göredoğru veya yanlış olacaktır. Bu yüzden bilgeliğin kaynağı “Tanrı korkusudur!” (1:7). Bu Tanrı korkusu, bir babanın çocuğuna şefkatli seslenişine, çocuğun karşılık olarak ver-diği saygıdır. “Dinle oğlum / çocuğum...” şeklindeki hitap bundandır! (bkz. 1:8, 10, 15; 2:1; 3:1, 21... özellikle 4:1).

• Kimi korkular (Tanrı’dan ceza görme korkusu gibi), günahın et-kisinden veya sevgide yetkinleşmemekten ileri gelir (bkz. 1Yu. 4:18). Kimi korkular ise (yanmaktan korkmak, ya da karanlıkta bir yere takılıp yere düşme korkusu gibi), hareketlerimizdeolum-lu bir etki yaratır... Bu korku dondurmaz, dehşete düşürmez, ak-sine, korkuluğa tutunmak ya da eline bir fener almak gibi pratik çözümler aratır. Tanrı korkusu da böyledir. Tanrı’ya karşı duyu-lan derin saygıve hayranlıktan ötürü yanlışın zararlarından sa-kınmak demektir. Bu durumda Tanrı Sözü çok dikkatli dinlenir ve bir an önce yerinegetirmeyeçalışılır(bkz. 2:1-5; 14:26-27; 23:17-18).

Bölüm 5–9. BILGELIK’LE TANIŞ…

Okunacak Ayetler: Bölüm 7-8

5. bölümden itibaren Süleyman, bilgelik hakkında ge-nel değerlendirmeleri bırakıp dikkatini günlük yaşamınuygulamalarına verir. Gafili avlamak isteyen tuzaklar ve tehlikeler çoktur: ahlâksızlık, borçlar, tembellik, ikiyüz-lülük, gurur... Günaha davet, sinsice yaklaşıp zararsız görünebilir, ama onu kabul etmenin doğurduğu sonuçlar korkunç olacaktır! Günahın sesini dinleme, aksine bilgeliğin davetini dinle! Çünkü yararları çok-tur. Bunlardan en önemlisi de, “Rab’bin beğenisini” kazandırmasıdır (8:35).

• Ayartıcı her zaman pusu kurmuş bekler. 7’nci bölümdeki genç için, evlilik dışı cinsel arzularınıkörüklemeyi planlıyor. Günü-müzde her türlü erotizm “doğal cinsellik” olarak gösterilerek teş-vik edilmektedir. Bu da toplumun ve ailenin değer yargılarını ve ahlâki değerlerini yıkmaktadır… Ama kimse bunun farkında bile değildir. Günahın gerekli kıldığı ilk önlemin, çıplaklığı örtmekolduğunu unutmayalım! (Yar.3:7). Madem günümüzde çıplaklık her tarafta kol geziyor, o zaman imanlıların yapacakları şey çıp-laklığa “gözlerini kapamak”tır.

Ayartılmak günah değildir, ama kendisini ayartan durumlarla oyun oynayan kişi, hayatına günahı açıkça davet etmektedir.

• Bilgelik yalnız doğru bir bilgi değil, daha çok doğru bir ilişkidir (bkz. 8:17). Bu yüzden 8. bölümde Tanrısal bilgelik, kişiliğe sa-hip olarak gösterilmektedir. Kişiliksahibi bu bilgelik, Logos’un (Oğul’un) dünyaya gelmeden önceki halinden başkası değildir!

Bu Bilgelik bize nasıl ve ne zaman ulaşmıştır? Bkz. 8:1-4;

Nelerden daha değerlidir ve neleri sağlar? Bkz. 8:10, 14;

Bilgelik ne zaman Tanrı’nın bağrında oluşmuştur? Bkz. 8:22-24;

Hangi olayda çok önemli bir etkinlik göstermiştir?

Bkz. 8:27-30;

Bilgelik kimdir? Bkz. 1Ko.1:24,30 ve Kol.2:3;

En çok neyle sevinir? Bkz. 8:31;

Bundan doğan davranışımız ne olmalıdır? Bkz. 8:32-36;

Bölüm 10–15. BILGE İLE ANLAYIŞSIZ KIŞI

Okunacak Ayetler: Bölüm 10

Doğru bir davranışı öğrenmenin en iyi yollarından biri, onu yanlış olan ile karşılaştırmaktır. İşte bu bölümdeki özdeyiş-lerin çoğu “antitetik”, yani ‘karşılaştırmalı’dır. Akılsızın yolu bilgelikle kıyaslandığı için sürekli “ama” bağlacı kullanıl-maktadır. Ele alınan konular da çok çeşitlidir. Bazıları şöyledir: nasıl konuşacaksın, paranı nasıl kullanacaksın, komşularınla nasıl geçine-ceksin, arkadaşlarını nasıl seçeceksin, işlerini nasıl yürüteceksin, sür-tüşmelerinasıl çözeceksin... Sonuç olarak, bu bölümler âdeta yaşama Tanrı’nın bakış açısından bakmayı öğreten bir el kitabı oluşturur.

• İncelememizi ÖZDEYIŞLER kitabında gösterilen bölümleri okuyup aşağıdaki sorulara cevap vererek yapalım:

Dilinizi ne kadar denetleyebilirsiniz? Bkz. 10:19-21;

Cömertlik ‘cebinizi’ nasıl etkiler? Bkz. 11:24-26;

Öğütlere nasıl bir tepki gösteriyorsunuz? Bkz. 12:15;

İki “zenginlik” arasında hangisini seçersiniz? Bkz. 13:7-8;

Tanrı’nın yasalar vermekteki amacı nedir? Bkz. 13:13,14;

14 ile 15. bölümden hangi ayeti daha çok sevdiniz?

Bilgeliğe ulaşmanın en geçerli yolu, hikmetsiz davrandığımız du-rumlardan ders almaktır!

• Kendisi Bilgelik Olan Tanrı’yla doğru ilişki sürdürmekten doğan ruhsal anlayışüç ana yön göstermektedir: 1) iyi ile kötü, doğru ile yanlış arasında ayırtetme yeteneği; 2) gerçek ile sahte, kalıcı ile geçici değerler arasında ayırım yapma yeteneği; ve 3) TanrıSözü’ne köklübir bağımlılıktan doğan Tanrısal sırları anlama ve hayatın her durumunda O’nun isteğinegöre karar alabilme yete-neği. Böylece bilgelik, entelektüel bilgi değil, pratik ve kullanışlı bir dünya görüşüdür. Sıkı çalışmak, konuşmalarımızda yapıcı ol-mak, terbiyeli ve disiplinli bir yaşam sürmek gibi temel özellik-lere sahip olmaktır. Ruhsalbilgelik gerçek ile ahlâkın işbirliğin-den doğar… (bkz. Yak.3:13-18).

• Buna karşılık ÖZDEYIŞLER’de sözü geçen anlayışsızkişi, üç farklı kişiden söz eder (bkz. 1:22):

1. “Bön” (saf) adam, kolay kandırılan, yoldan saptırılan kişidir;

2. “Akılsız” olan, kötülükle sevinen, bilgiçlik taslayan ukalâ kişidir; ve

3. “Müstehzi” (alaycı, yerici, küstah) ise, terbiyeyi, düzeltilmeyi ve-ya adaleti hiçe sayan kavgacı kimsedir…

Anlayışsızlığın bu üç yönü, Mezmur 1:1’de sözü edilen kö-tülerin üç davranışı, yukarıda tanımlanan anlayışsızlığın üç yönüyle eşdeğerdir.

Bugün, dün düşündüğün kadar bilge olmadığını anlarsan, bu-gün daha bilgesin demektir!

Bölüm 16–22. DOĞRU KARAKTERIN OLUŞMASI

Okunacak Ayetler: Bölüm 16 ve 18

İlginçtir, ama bilgelik en çok ev veya kilise ortamında ge-reklidir! Tanrı korkusuyla denetlenen yürek, diğer insanlarla ilişkilerimizde doğru tepkiler verdiren anahtardır. Bu bölüm-deki özdeyişler, insan ilişkilerinde esenlik, gelişme ve doğ-ruluğu teşvik etmektedir. Ele alınankonular yine çok çeşitlidir: ka-rakter, dilin kullanımı, seçilen yollar, hedefler, düşünceler ve niyetler.

• En çok tekrarlanan ifadeler baz alındığında ÖZDEYIŞLERkitabının bir başka ana hatlar şeması şöyle olabilir:

1) 1 – 9. bölüm: Babadan ders almak (oğlum).

2) 10 – 15. bölüm: Karşılaştırma ile ders almak (ama).

3) 16 – 22. bölüm: Sentez ile ders almak (ve).

4) 23 – 31. bölüm: Uzun dersler (birden fazla ayet).

• Pavlus’un Filipililer 3:1’de dediği gibi, “Size aynı şeyleri yazmak bana usanç vermez; hembu sizin için bir güvencedir,” ÖZDE-YIŞLERkitabı da aynı gerçekleri tekrarlar durur. Bu bize de usanç vermez, çünkü bu sözler yaşam pınarıdır. 16. bölümde iki defarastlanan bir ifade, “İnsana düz (doğru) görünen yollar var, fakat sonu ölümdür” ifadesidir. Yerini bulabilirmisiniz? Ayrıca bu ayet-lerin bize anlatmak istediği nedir?

Hayatın bütün yol kavşaklarındaki davranışımız ne olmalıdır?

Bkz. 16:9;

• 18:12 ile 16:18-19’u okuyunuz. Bu ayetlerde işlenen konu ÖZDE-YIŞLERkitabının baş konularından biridir. Tanrı alçakgönüllüleri yüceltmeyi sever (3:34), ama kibirlileri reddeder (6:16-17; 16:5). Kibirli insan kendisine (8:36), komşusuna (13:10) ve Tanrı’yakarşı gelir (16:5). Sonu yıkımdır. Yaşam olan Rab’bin boyundu-ruğu dik kafalıların boynuna iyi oturmaz!

• Tanrı yolunda yürümeyi öğreten bu tavsiyeler ve ilkeler kitabı, tükenmeyen bir elmas madeni gibidir. Ama bunca özdeyiş yığı-nının esas hedefini gözden kaçırmamak gerekir. Asıl amacı: SON-SUZLUK IÇIN SAĞLIKLI BIR KARAKTEROLUŞTURMAKTIR. Zaten günahtan özgür kılınmış ve Mesih’in erdemlerini geliştirmiş ka-rakter bütün Kutsal Kitap’ın ve Kurtuluş Tasarısı’nın esas hede-fidir. Böylece, ÖZDEYIŞLERkitabı, nasıl Tanrı’nın “emektaşları” olacağımızı gösteren kılavuzdur (2Ko.6:1). 2.Petrus 1:3-11’de bu ruhsal yetişkinliğe erişme süreci, Yeni Antlaşma’nın vurgularıaçısından ele alınmaktadır…

Bölüm 22–24. BILGE KIŞININ KARAKTERI

Okunacak Ayetler: Bölüm 24

Özdeyişler kitabının sonuna doğru, yetki kullanan kişilere ses-lenilmektedir. Bu kişiler anne babalar, yönetimde yer alanlar veya ruhsal önderler olabilir... Ama yetki kullananın olgunbir kişi olması beklenir. Onda artık bilgebir karakter oluşmuş olmalıdır. Bunun için, önderlik yapanların Tanrı’nın ahlâki ve ruhsal isteklerini bilmeleri ge-rekir.

• Bilge kişinin karakteri, en üst aşamasında bilgeliğin ta kendisi Olan’ın karakterine benzeyecektir (Kol.2:3). Elçi Pavlus’un belirtiği gibi, Rab’bin izinde yü-rümek, kendisinin içimizde biçim kazanması, yanihayatımızın dizginlerini eline alıp karakterimize ken-di erdemlerini kazandırması demektir! (Gal.1:15;4:19).

• ÖZDEYIŞLERkitabının tavsiyeleri veya yargıları genel ilkelerisaptamaktadır. Bunları, basit “etki, tepki” kuralları olarak algıla-mamak gerekir. Tanrı’nın genelde etkinlik gösterdiği, insanlaracevap verdiği yollar, ya da anlayışsızlığın doğal zararları ile bil-geliğin ve doğruluğundoğal yararları karşılaştırılmaktadır. Ama bu ilkeler esnektir ve günlük hayatta bunların birçok istisnasınıgörebiliriz. Doğru ve bilge kişiye, uzun ömür, esenlik, bolluk ve rahatlık vaat edilir. Fakat Eyüp’ün örneğinde görüldüğü gibi bu matematiksel bir formül değildir. Vaat edilen “mükâfatlar” (ödül-ler) sonsuz yaşamınyararlarını çoğaltmaya yöneliktir! İbraniler 11. bölümün kahramanlarının durumunda olduğu gibi, bu ödüller hepimiz için yalnız cennette tam ve kesin olacaktır!

Bölüm 25–29.BILGELIĞIN DEĞER YARGILARI

Okunacak Ayetler: Bölüm 25

Doğruluk ve adalet, bir milleti yüceltir (14:34). Bu, sadece yöne-tenler için geçerli değildir; aynı zamanda, doğruluk ve adaletin birtoplumun bütün bireylerince benimsendiği ölçüde müm-kündür. İşte burada bu kalkınmayı sağlamak için bireylerin benimsemesi gereken değer yargıları ve ilkeleri sunulmak-tadır. Krallar, tarlada çalışanlar, tanıklık edenler, dostlar,hakkını arayanlar, tüccarlar bilgece davranmak istiyorlarsa hareket-lerinde yalancı, tembel ve hileli değil, doğru, gayretli ve güvenilir ol-malıdırlar. Böylece Tanrısal bilgelik hem doğru kararlar almamızayardımcı olur, hem de hayata (özellikle maddi değerlere) bakış açımı-zın doğru olmasını sağlar.

• İlk bakışta bu bölümlerde sıralanan özdeyişlerin gelişigüzel ser-pildikleri düşüncesi güç kazanabilir. Ama, benzer konuları paralel gruplar halinde sergileyen ve özenle düşünülen çok titiz bir düzen bulunmaktadır. Bunları okurken özellikle kendi yaşantımız için çıkarabileceğimiz pratik dersleri bulmaya çalışalım. Bazı konular şöyle sıralanabilir:

Dilin Kullanımı (25:11-15) Dedikodu (26:20-22)

Ölçülü Olmak (25:16-17) İkiyüzlülük (26:23-28)

Güvenilmezlik (25:18-19) Güvenilir Kahyalık (27:23-27)

Merhamet (25:20-22) Amansızlık (28:15-17)

Başka paralel konular bulun:

Bölüm 30–31. BILGE KRAL VE BILGE EŞ

Okunacak Ayetler: 31:10-31

Agur’un “acizane düşüncesini” (30:2) kaydeden ÖZDEYIŞLER30. bölümün sözleri, aslında bize tekrar Tanrısal Bilgeliğin derinliklerine kadar eşlik eder.

• Örneğin, ayet 30:4’te sorulan ilginç sorunun cevabını bilir misi-niz? (Bkz. Yu.3:13).

Sonra Agur bizi, yaşantımızı Tanrı Sözü temeli üzerinde (30:5-6) kurmaya davet ediyor ve bununla ilgili olarak her neslin dikkate alması gereken çok önemli kişisel, ailevi ve toplumsal hususları (30:11-14), tekrarlanan “söylemek istediğim iki, üç şey var” tarzındaki başlıklar altında sıralıyor (30:7, 15, 18, 21, 24, 29).

“Faziletli kadın”ın şiiri (31:10-31) hem yapısından hem içeriğin-den dolayı dikkat çekmektedir. 22 ayetin baş harfleri, İbrani alfabe-sinin sırasını izler... Bu yalnız ezberlenmesini kolaylaştırmakla kalmaz, üstelik en yüksek niteliklere sahip olan eşin karakterinin güzelliğini ve düzenliliğini gösterir.

• Bir anlamda faziletli kadın, ÖZDEYIŞLERkitabı boyunca yüceltilen bilgeliğin kişileştirilmiş halidir (bkz. 9:1-12). Bu yüzden ilk bö-lümlerde de bilgeliğin sırrı olarak gösterilen “Tanrı’dankorkmak” ilkesi, ÖZDEYIŞLERkitabını da noktalamaktadır (31:30). İşte bu, “oğullarından tanınan bilgeliktir”(bkz. Mat.11:19; Grekçesi), yani işlerinden ötürü övülen bilge-liktir (31:31).

• Aynı zamanda bilgeliğin ev halkının ilişkileriyle başladığını gö-rüyoruz. Özellikle anne sevgisinden doğan öğütler (31:1-9) veTanrı sever annelerin çocuklarına Tanrı sözünden verdikleri ders-ler (31:26), gelecekteki güvenilir ve gayretli (yani bilge) imanlı nesillerin teminidir! (Bkz. 2Ti.1:5; 3:14-15). İşte bunlar, doğruluk içinde Rab’le birlikte egemenlik sürecek olanlardır!

____________________________

Sorular

1) Süleyman’ın Özdeyişleri’ne göre bilgeliğin temeli, kaynağı ve sırrı nedir?

2) Kutsal Kitap’ın verdiği anlamla bilgeliğin veya hikmetin tanımını veriniz.

3) Özdeyişler kitabında, tembelle çalışkanın konu edindiği ayetler ve benzetmeler bulunuz. Bunlardan çıkan ruhsal ders nedir?

Ders 21. Vaiz

Yaşama Bakış

Tarihte ve dünyada eşsiz bir bilgeliğe ve efsanevi hazineleresahip olan Süleyman, bu özelliklerinden ötürü yaşamın tüm karmaşık yönlerini inceleme fırsatına da sahip oldu. VAIZkitabı, yeryüzüne ait günlerin gerçek anlam ve mutluluk kaynağını araştıran Süleyman’ın,Kutsal Ruh’un esini altındaki incelemelerinin kaydıdır. Vardığı sonuç da şudur: Tanrı’ya bağlılık dışında yaşamın her yönü boştur. Güç,şöhret ya da zevkler; hiçbir şey insanın yüreğindeki boş-luğu dolduramaz. Gerçek mutluluk yalnız Tanrı korku-suyla (Kendisine derin saygıyla) O’nu onurlandırıp sözü-nü dinlediğimiz zaman mümkündür!

VAIZbölümü, isminden anlaşıldığı gibi bir vaaz şeklindedir. İb-ranicesi “koheleth” olan bu kelime, kitabın içinde yedi kere geçmek-tedir; fakat Eski Antlaşma’nın başka hiç bir yerinde tekrarına rastlan-mamaktadır.

Yazarı: İleri sürülen isimler arasında Süleyman enyüksek olasılığa sahiptir. Fakat uzmanlar bu konuda aynı görüşü paylaşmamaktadırlar.

1. YAZARIN SÜLEYMAN OLDUĞUNU REDDEDENLER. En başta Mar-tin Luther olmak üzere birçok Kutsal Kitap bilgini bu görüştedir. Gerekçeleri de şöyle:

a. Tarihsel ortamla ilgili ipuçları Süleyman’ın zamanıyla uyumlu değildir.

b. Giriş bölümünde Süleyman yazar olarak değil, baş kahraman olarak gösterilmiştir. ÖZDEYIŞLERve EZGILERbölümlerinde öyle değildir.

c. İbranicesinde Aramiceetkiler görülmektedir ve stili daha çok sürgün sonrası dönemin dilini andırmaktadır.

2. YAZARIN SÜLEYMAN OLDUĞUNU SAVUNANLARise (yine çok sa-yıda Kutsal Kitap bilgini), şu gerekçeleri göstermektedirler:

a. Yazar kendisinin Süleyman olduğunu ima eder (1:1, 12; 2:7, 9; 12:9). Bu bir taklit olsaydı, İsrail’in eski uzmanları durumu bilip Kutsal Kitap dizinine girmesini engellerlerdi.

b. Her ne kadar çok sonradan kimi hahamlar, metnin “Hizki-ya’nın adamları” tarafından düzeltilmiş olmasına ihtimal verseler de, bütün Yahudi rivayetleri, VAIZ bölümünü Süleyman’a mâlederler!

c. Yazar kendini birçoközdeyişi yazan ve derleyen kişi olarak tanıtır (12:9; 1Kr.4:32 ile karşılaştırın).

d. Yazar bir başkası olsaydı, onun da Süleyman kadar bilge, zen-gin, şöhretli, kadınlara düşkün ve deneyim birikimi bulunan birisi olması gerekirdi. Sizce bu mümkün mü?

Tarihi: Eğeryazar Süleyman ise, kitabı hayatının son yıllarında yazmış olabilir. Rivayetler ona mal edilen üç kitabı da şöyle sıralıyor: EZGILER EZGISI onun gençlik kitabıdır, ÖZDEYIŞLERbölümü onun olgunluk dönemine aittir, VAIZkitabı ise ihtiyarlık döneminin eseridir. Bu görüş üç kitabıniçeriği ve amacıyla uyum göstermektedir. Böy-lece Süleyman,ömrünün son aşamasında bize yaşamın gerçek anla-mını açıklamaktadır. Bundan ötürü İ.Ö. 935 yılını yazılış tarihi olarak düşünebiliriz.

Süleyman’ın iktidarı, Davut’unfetihleri ile Mısır’ın İ.Ö. 926’da tekrardan güçlenmesi arasındaki yıllarda tam bir barış ve refah dö-nemi olarak geçti. Komşu ülkelerle kurduğu ilişkiler ve yaptığı an-laşmalar sayesinde, bütün Ortadoğu tam bir zengin ticaret ve fikir alış verişi dönemi yaşadı. Önde gelen birçok kişi, Süleyman-ın bilgeliği, zenginliği, görkemi ve ününe kapılıp ona akıl danışmışlardı. Bu özel dünya barışı döneminde mimarlık, edebiyat ve bütün sanatlar bir hayli gelişmiştir...

Ruhsal Ortamı: Ruhsal yaşam açısından, bu dönem yine eşsiz oldu. Tapınağın Kudüs’e getirilmesi(Davut) ve yenisinininşa edil-mesiyle (Süleyman) bu dönem, İsrail’de bir merkez olarak tapınaktaodaklanan ibadetin tam bir birlik içinde geliştiği tek dönemdir. Babası Davut gibi Süleyman da müziğe ve edebi sanatlara çok büyük bir önem verdi. Buna paralel olarak Kutsal Yasa üzerine derin incele-meler ve yorumlar yapılması için bu kadar elverişli başka bir dönem belki asla olmamıştır.

Ne var ki, iktidarının ortasında kral Süleyman sayısız eşlerinimemnun etmek için dinler arası ekümenik (birleştirici) bir yaklaşım göstermeye başladı. Eşleri için, kimi dinlerce kutsal sayılan “yüksek yerler”de (tepelerde) sunaklar ayarladı (1Kr.11:7,8). Bu, düşünce tar-zını ve Tanrı’yla olan ilişkisini kökünden etkiledi ve bozdu. Öyle ki, ölümünden hemen sonra krallık parçalandı!

Hayatının sonuna doğru bundan tövbe ettiği sanılmaktadır. İşte VAIZkitabı bu acıklı ruhsal çöküşten sonra, Süleyman’ın çıkardığı dersleri kaydedip yaşamın asıl amacı üzerine önemli düşünceler aktar-maktadır.

İsrail’in ruhsal yaşamına üç değişik türde önder yön veriyordu.Bunlar; kâhinler, peygamberler ve bilginlerdi (bkz. Yer.18:18). Süley-man bu bilginlerin yalnız en büyüğü değil, belki aynı zamanda onlara bir ekol olarak başlangıcı sağlayandı. Peygamber, Tanrı’dan söz ge-tiren kişidir. Ama bilginler (bilge kişiler), olayları ve in-sanları inceleyip deneyimin verdiği yetkiyle ders veren ki-şidir. Bir nevi “dede” olarak, geçen nesillerin ya da eskibilginlerin bilgeliğini ve kendi birikimlerini, özdeyişler ve hikmetli sözler olarak aktarıyorlardı. Hayatın her soru işareti veya ka-rar kavşağı için uygun bir cevabı olan danışmanlardı.

Davut’un döneminde kendisine öğüt veren kâhin Sadok ve pey-gamber Natan dikkat çekmektedir. Ama Süleyman’ın yanında kendi-sine öğüt veya uyarı getiren hiçbir danışman görülmemektedir. Süley-man’ın bilgeliği bu denli üstündü! (bkz. 1Kr.3:28; 4:29-34; 8:14 vd.). Bu bilgeliğin ürünü, pratik öğütler olarak ÖZDEYIŞLERkitabında, ya-şam felsefesi olarak VAIZbölümünde saklıdır.

Ana Hatları: VAIZ kitabı şu iki ana kısma ayrılır:

a) GÜNEŞIN ‘ALTINDAKI’ YAŞAM(bölüm 1 – 10) ve

b) GÜNEŞIN ‘ÜSTÜNDEKI’ YAŞAM(bölüm 11 – 12).

Bu iki kısım da şu başlıklara bölünebilir:

a) Bölüm 1-2 Beklentilerin Boşluğu

Bölüm 3-7 Mülkiyetin Boşluğu

Bölüm 7-10 Yaşamın Geçiciliği

b) Bölüm 11-12 Boşluğun İlacı: Tanrı!

Bölüm 1–6. YAŞAMIN ANLAMINI ARAŞTIRIRKEN...

Okunacak Ayetler: 1 ve 2. Bölüm

İnsan, gerçeği kendi aklının veya doğanın sınırları içinde bul-maya her çalıştığında ‘çıkmaz sokağa’ girer. Tanrı’nın kimi isteklerini bazen tam olarak anlamayabilir ve gereksiz bulabiliriz. Hepimiziniçinde, “Bir de ben kendim deneyeyim…” diyen bir ‘isyancı’ vardır. Tanrı, Süleyman’a bilgelik armağanını verdi, ama Süleyman belli bir noktadan sonra kendisinden kaynaklananbir bilgelikmiş gibi Tan-rı’dan bağımsız olarak yaşamın tadını çıkarmak ve anlamını bulmak istedi. Sonuç: tat alamadı, anlam da veremedi! Fakat yine de bu çok yararlı oldu; çünkü Rab’bi tanımayan birçok insanın içinde bulunduk-ları durumu (çıkmazı) tanımladı ve yaşamın gerçek anlamının Tan-rı’da olduğunu gösterdi.

• Günümüzde bir insanın değeri bilgisi, kariyeri, gücü (nüfuzu),ünü, malları, veya benzerleriyle ölçülür. Bunlara göre başarılıveya başarısız sayılır. Bu açıdan kral Süleyman başarınınbütün ön koşullarına sahipti! Fakat bütün bunlarda ne bul-du? Değerlendirmesinebir bakalım: “Zevkler… boş şeydir; gülmek… delilik. Altın ve gümüş ya da insan bilgeliği…bunlara ulaşmak için katlanılan zahmetler… hepsi boş ve sıkıntı verir” (2:1-11).

• Modern toplum gittikçe manevi değerleri unutup yaşamın anlamı-nı daha çok maddi değerlere indirgemektedir. Fakat bu insanın yüreğinde çok büyük bir boşluk yaratır. Maneviyatın kabul edilmediği bir yaşamın anlamını ararken, 20. yüzyılda va-roluşçuluk adı altında felsefe, yaşamın tek gerçeği bireyintecrübe ettiği duygular ve hislerdir sonucuna varır. Günü-müzde bunalımın (depresyon) toplumumuzun baş ‘hastalığı’ ol-masının nedeni de budur! Bu düşünce sistemi insanı, en gerçekçi duygu sanılan intihara kadar sürükler...

• Ne var ki, Süleyman yaşama ve amaçlarına Tanrı’nın bakış açı-sından, nimetlere de O’nun armağanları olarak baktığında, kendi yaşamı da birden anlam kazanmıştır! (2:24).

“Yaşamın amacı ve anlamı NEDIR?” sorusunun cevabı, “nedir?” diye değil, “KIMDIR?” diye sormakta saklıdır!

• Yaşama ancak bu şekilde baktığımız zaman gerçekten ondan zevk alabiliriz. İncil, “Zevkalmamız için bize her şeyi bol bol veren Tanrı”yı tanıtır (1Ti.6:17). Anahtarı da 1. Timoteyus 4:4ve Filipililer 4:4 verir. Bu anahtar nedir?

Bölüm 7–12. YAŞAMIN ANLAMINI KEŞFEDERKEN...

Okunacak Ayetler: 7, 9 ve 12. Bölüm

Bu noktaya kadar ‘vaiz’ yaşamın sorunlarına, belli başlı bir çö-züm aramadan değinmiştir. Ama yaşamın kalıplarına ve anlaşılmaz-lıklarına daha da derinden daldıkça, çözüm de kendini göstermeyebaşlar. Tanrı’dan kork! Bilgelik akılsızlığa dönüştüğünde Tanrı’dankork (7:18). Tanrı’nın davranışları anlamsız geldiği zaman,Tanrı’dan kork (8:12-13). Her şey söylenip yapıldıktansonra, Tanrı’dan kork (12:13), çünkü insanoğlunun sahip olduğu gerçek anlam, sadece Tanrı’yı sayanlara ulaşır.

• İşte 1. ve 2. Timoteyus mektuplarının bizlere kazandırmaya çalış-tıkları “tanrısayarlık”[5]da budur! ABC dizininde “Tanrı yolu” ifa-desinin geçtiği ayetleri bulup – eski çeviriye göre – “takva”nınanlamını her ayete göre tanımlayınız:

Elinden alınamayacak şeyi tutmak için tutamayacağı şeyi bırakan kişi, işte gerçek bilge odur.

• VAIZbölümünde ilginç bir şey daha bulunmaktadır. Tanrı’dan“Yaratan” olarak söz eden Eski Antlaşma’nın ilk bölümüdür. Ve Tanrı için “yaratan”dan başka bir sözcük kullanmamaktadır. Bu-nun iki nedeni vardır. Birincisi, yaşamın değerini O’nu saymadan bulmaya çalışırsak, Tanrı’yı sadece bizden uzak bir güç olarak görürüz. İkincisi; O’nu keşfettiğimizde, fiziksel, duygusal veya ruhsal, bütün ihtiyaçlarımıza, Kendisinin her şeye cevap olduğu-nu anlarız. Çünkü ihtiyacı yaratan, çözümü de yaratmıştır!

• Vaiz’in en dokunaklı bölümlerinden biri, mecazi olarak yaşlanma sürecini anlattığı ayetlerdir (12:1-7). Hepimiz yaşlılığın sıkıntılarına yakalanacağız, bu yüzden öğüt açıktır. “Gençliğinin günlerinde seni Yaratan’ı hatırla” (12:2). Herkes ve bütün yaş grupları için bundan daha iyi bir öğüt olamaz!

Uğrunda ölmeye bile değer bir amaç için yaşadığından emin ol! Bu ne olabilir? 11. bölüm, bu amacın, “ekmeğin”, yaniRab’bin Sözü’nün tohumunu etrafa saçmak olduğunu hatır-latır (11:1-6).

• Eski Antlaşma’nın bölümlerinden VAIZbölümü, son yargı günü ve sonsuz yaşam üzerinde ısrarla durur (3:11, 17; 11:8, 9; 12:5, 7, 13, 14). Böylece VAIZ’in vardığı önemli sonuç şudur: “Her şey duyuldu, sonuç şu: Tanrı’ya saygı(Tanrı’dan kork) göster, buy-ruklarını yerine getir,çünkü insan yaşamının bütün anlamı bu-dur. Tanrı, ister iyi ister kötü olsun her işi, her gizli şeyi yargı-layacaktır” (12:13-14).

____________________________

Sorular

1) Vaiz çağdaş yaşamın hangi soru ve sorunlarına cevap vermektedir?

2) Neden ‘Tanrı korkusu’ yaşama gerçek bir anlam kazandıran ruhsal değerdir?

3) Rab’den aldığımız armağanları (yetenekleri) Rab’bin hizmetinde kullanmadığımız takdirde hayatımızda neler yanlış gider?

Ders 22. Ezgiler Ezgisi

Sevginin Üç Boyutu

Kral Süleyman’ın birçok şarkı veya ezgi bestelediği söylenir(1Kr.4:32). Ama konumuz, EZGILER EZGISI’dir (1:1); yani en mü-kemmel olandır! Bu şiirler aracılığıyla kral, genç karısı için duyduğu sevgi ve saygıyı dile getirir. Yorumcular, bu bölümde Sü-leyman’ın yaşamından gerçek kesitler var mı, yoksa her şey sevgiyi anlatan bir hayal ürünü müdür konusunda hem fikir değildir. Bununla birlikte çoğunlukla EZGILER EZGI-SI’ni Kurtarıcı’nın Gelin için (kilise için) duyduğu sevgiyi ölümsüz-leştiren bir mecaz olarak görürler.

Evliliğin acı veya tatlı, hiç bir yönünü gizlemeyen bu dizeler ilk okuyuşta, yalnız erkek ve kadın arasındaki aşktan söz edildiği izle-nimi verebilir. Hatta yer yer müstehcen gibi gelebilir. Ama Tanrı’nın gözünde, O’nun yarattığı her şey temizdir. Evlilik içindeki cinselilişkiler O’nun da sevgisinin ifade edildiği bir araçtır. Böylece İncil’in Grekçesinde “eros”, “fileo” ve “agape” olarak söz edilen‘aşk’, ‘şefkat’ ve ‘ilahi sevgi’ olmak üzere EZGILER EZGI-SI’nde sevginin üç boyutunu görüyoruz. Bunlar, cinsel sev-gi, duygusal sevgi ve ruhsal sevgidir.

EZGILER EZGISI’nin önemli bir vurgusu, cinselliği evlilik içindeki ilişkilere ait olarak göstermesidir. Genç kızlara, evlilik odasına kavu-şana kadar sevgililerinin cinsel arzularını uyandırmayacaklarına ant ettirir (8:4: 2:7; 3:5). Böylece burada dinsel önyargılardan ötürü bir zamanlar dindarların ağızlarına almadıkları evliliğe ait cinsel ilişkinin ve zevklerin, “Herkes evliliğe saygı göstersin. Evlilik yatağı günahla lekelenmesin…”sözüne uygun bir biçimde (İbr.13:14), Kutsal Ruh ta-rafından açık bir şekilde anlatıldığını görüyoruz!

İsrail’de her Fısıh (Paskalya) bayramında, Tanrı’nın halkına olan sevgisinin sembolü olarak halkın önünde okunan bu bölüm, aslındagençlere iyi bir cinsel eğitim sağlıyordu. Böylece cinsel arzularıylamücadele eden gençlere, cinselliğin evlilikte pak olduğu ve nikâha ka-dar beklemenin gerçek tatmin getirdiği anlayışı aşılanıyordu.

Fısıh, İsrail’in kurtuluş bayramıydı. Tanrı’nın Kendisine ruhsal bir “eş” olmak üzere imanlıları kurtardığını hatırlatır. Bu yüzden Eski Antlaşma’da bile Tanrı’yla olan ruhsal ilişkilerimiz evliliğe benzetilir (bkz. Yşa.50:1; 54:5; vb.). Böylece Yahudiler EZGILER EZGISI’ni Kut-sal Kitap’ın en kutsal yazısı sayarlardı!

Bazen çok yanlış anlaşılan VAIZ’le birlikte EZGILER EZ-GISI degünümüzün en kötü felsefi ve ahlaki yalanlarına karşı gelirler. Bu yalanlar, insan yaşamının ölümden ileri gitmeyen “hayvansal” ve maddeci bir yaşam olduğunu ve her türlü kabul gören evlilik dışı ilişkilerin en doğal hakkımız oldu-ğunu söyler.

Yazarı: Birçok çağdaş eleştirmen EZGILER EZGISI’nin Süleyman tarafından yazılmadığına, kendisine mal edildiğine inanırlar. İleri sür-dükleri gerekçe metinde rastlanan Aramice, Farsça ve Grekçe ifade-lerdir. Ama Süleyman’ın zamanında bütün Ortadoğu’da yayılan ticari ve kültürel alışverişler unutulmuştur. Nasıl ki geçen yüz-yılın ve bu yüzyılın ilk yarısında diplomasi dili olan Fran-sızca’dan Türkçe’ye birçok kelime geçtiyse, Süleyman’ın döneminde de kültürler arası birçok etkileşimler olmuştur.

Ayrıca kitabın içindeki kanıtlara da bakılabilir:

a. İlk ayet yazarın Süleyman’ın olduğunu açıkça söyler. Ayrıca, ki-tap boyunca kendisinden beş defa daha söz edilir. Sonuncusunda doğrudan ona seslenilir (8:12).

b. Süleyman 1005 ezgi bestelemiştir. EZGILER EZGISI, günümüze ka-dar ulaşan tek ezgisidir (1Kr.4:32).

c. Birçok çiçek ve ağaç türünden (21 çeşit) ve hayvandan (15 çeşit) söz edilir. Süleyman bu konularda uzmanlaşmıştı (1Kr.4:33).

d. İsrail’in değişik bölgelerinden söz eden kısımlar, kitabın krallığın bölünmesinden önce yazıldığını gösterir.

e. Yahudi bilginler ve rivayetler, Kutsal Kitap’ın bu bölümünü, Sü-leyman’ın yazısı olarak bilirlerdi.

f. Süleyman’ın Özdeyişleri, Vaiz ve Ezgiler Ezgisi bölümleri ara-sında önemli dil benzerlikleri vardır. Örneğin, her üçünde de Tan-rı’yı isimlendirmek için YHWH ismi hiç kullanılmamaktadır.

Tarihi: Bilindiği kadarıyla, Süleyman krallığın ilk yıllarında,birçok at toplayıp topraklarını Yezreel’e kadar genişlettikten sonra bu bölümü yazmıştır. Haremi o zaman 60 kraliçeden ve 80 cariyedenoluşmaktaydı (6:8-9). Fakat, ileri yıllarda 700 eşe ve 300 cariyeyeulaşmıştı. Böylece ileri sürülen yazılış tarihi İ.Ö. 960 yılıdır.

Süleyman’ın birçok evliliği devletler arası ilişkileri pekiştiren an-laşmalardan ve çıkar ilişkilerinden dolayı gerçekleşmişti. Ama, bura-da bir çoban kızı için duyduğu saf sevgidile getirilir. Bu gerçek bir sevgidir.

Ana Hatları: EZGILER EZGISI kitabı iki ana kısma ayrılır:

a) EVLILIKTESEVGIYLE BIRLEŞMEK (bölüm 1-4) ve

b) EVLILIKTESEVGIYI PEKIŞTIRMEK (bölüm 5-8).

Bu iki kısmı şu alt başlıklara bölebiliriz:

a) Bölüm 1 – 2 Sevgililer Birbirine Sesleniyor

Bölüm 3 – 4 Sevgi Birleşmede Tamamlanıyor

b) Bölüm 5 – 6 Sevgi Denemeden Geçiyor

Bölüm 7 – 8 Sevgi Olgunluğa Erişiyor

Bölüm 1–4. SEVMEYI ÖĞRENMEK...

Okunacak Ayetler: 2. Bölüm

Bu öyküde kral, tarlalarında rastladığı bir çoban kızına (1:5-7) aşık olur. Ama kız korkup kaçar. Kral bir çoban kılığına girip kızın gönlünü fetheder, bundan sonra da gerçek kimliğini açıklar. EZGILER EZGISI saraydaki düğünlerini anlatarak başlar...

Böylece EZGILER EZGISI kral Süleyman’ın bu sevgi-lisiyle paylaştığı sevgiyi anlatır. Bundan kaynaklanan se-vinçler ve sorunlardile getirilir. Böylece evlilikte sevginin üç boyutuna ne kadar önem vermemizgerektiğihatırlatıl-maktadır.

• Ama burada aynı zamanda Tanrı’yla İsrail, Mesih’le Kilise ara-sındaki sevgi ilişkisi de anlatılmaktadır. Kral Mesih, gelinin (kur-tulanların) “gönlünü kazanmak için” bir çoban olarakdünyamıza geldi... O, Güney Kraliçesini bilgeliğiyle cezbeden Süleyman’dan daha üstün olandır (Mat.12:42). Biz O’nun lekesiz geliniyiz (bkz. 2Ko.11:2; Ef.5:27). Böylece sevgi olan bayrağının (yenikimlik) altında bizi korur (2:4).

• Evlilik Tanrı’nın kendini ve sevgisini anlatmak için kullandığı en güçlü simgelerdendir. Kendisi tarihin ilk nikâhını kıymış (Yar.2) ve Oğlu ilk mucizesini bir düğünde yapmıştır (Yu.2). Aynı za-manda Kutsal Kitap bir düğün ile son bulmaktadır (Esi.19). Efes-liler 5:22-23 bizlere gerçek sevgiyi Mesih’in kilisesi için olan sevgisinden öğreneceğimizi ve bu sayede, O’nun sevgisini evliliklerimizde dünyaya kanıtlaya-bileceğimizi açıklar!

• Evlilik sevginin gerçek niteliğinin öğrenildiği çok güçlü bir bağ-dır. Çünkü sağlıklı, yani olgun evliliğin en çarpıcı özelliği, iki ki-şinin kendinden ödünler verip, alçalarak birbirlerini bağışlayabil-meleridir! Yalnız evlilik değil; kardeşler arası, imanlılar arası iliş-kiler, arkadaşlıklar, dostluklar, baba-oğul, anne-kız ilişkileri, özel-likle bencillikleri reddedip bir diğerinin mutluluğuna öncelik ta-nıdığımız bütün ilişkiler, gerçek sevginin öğrenildiği bir okuldur.

Bölüm 5–8. SEVGIDE KALMAK...

Okunacak Ayetler: 8:5-14

Sevginin ilk tatlı romantizminden sonra (2:2-4), evlilikler birçok tecrübeden geçer, ama hiçbiri, ateş kadar güçlü olan (8:6) gerçeksevgiyi söndüremez: “Sevgiyi engin sular söndüre-mez, ırmaklarsüpürüp götüremez”(8:7). Bu sevgi de Tanrı’nın kıskançlığını (bizi başkalarıyla paylaşmak istemeyişini) gösteren bir sevgidir (bkz. Çık.34:14;Tes.5:9; Luk.1:78).

• 6:13’te geçen “Şulam kızı” ifadesi, kimi yorumcular tarafındanSüleyman isminin (Şelom’un) feminen (dişil) hali olduğu düşü-nülür. Böylece eşlerin birbirini tamamlayıcı rolleri vurgulanmak-tadır. Tanrı ilk çiftiyaratırken isimlerini “ish” ve “ishshah” koy-du. Yani: insan ve nisa; aynı ismin eril ve dişil şekli (ayrıca bkz. Yar.5:2). Yalnız günahtan sonra erkek ve kadın ayrı isimler al-dılar. EZGILER EZGISI, imanlının evlilik yaşamında günahın yarat-tığı bu ayrılığın Kutsal Ruh’un yardımıyla onarıldığını hatırlatır.

• Rabbimizinsürekli tekrarladığı bir ifade vardır: “Sevgimde kalın”(Yu.15:9). Sevmeye başlamak değil, sevgidekalmak önem-lidir. Sevmeye duygularla başlanır, ama fedâ-karlıkla sevgide kalınır. ABC Dizini’nde, Yu-hanna’ya ait bölümlerdeki ilgili ayetleri bulup sevgide kalmanın neye bağlı olduğunu açıklayınız:

• Sonuç olarak: “Beni yüreğinin üzerine bir mühür gibi, kolunun üzerine bir mühür gibi yerleştir. Çünkü sevgi ölüm kadar güçlü, tutku ölüler diyarıkadar katıdır. Sevgiyi engin sular söndüremez, ırmaklar süpürüp götüremez. İnsan varını yoğunu sevgi uğ-runa”verir (8:6-7).

____________________________

Sorular

1) Neden bazı eleştirmenler Ezgiler Ezgisi bölümünün Kutsal Yazısayılmasına karşı çıkmaktadırlar?

2) Vaiz ile Ezgiler Ezgisi; felsefenin ve ahlâkın hangi iki temel ko-nusuna cevap verir? Cevabınızı bu iki bölümün konulara yaklaşım-larını açıklayarak veriniz.

3) Kutsal Kitap’ın ele aldığı sevgininüç türü nedir? Bilgelik Kitap-ları’nda bunlardan birer örnek bulunuz.

1İbrani dizinine göre Eski Antlaşma bölümleri şu şekilde sıralanır:

a) Kutsal Yasa (“Tora”): Musa’nın beş kitabı,

b) Peygamberler (“Neviim”): İlk Peyg. (Yşu – 2Kr) ve Son Peyg. (Yşa – Mal),

c) Yazılar (“Ketubim”): Şiir Kitapları (Eyü – Sül), Tomarlar (Ezg, Rut, YM, Vai, Est) ve Tarihler (Dan, Ezr-Neh ve Tarihler).

2‘Iyyob ismi, Kutsal Kitap dışında, İ.Ö. 2000 yılına ait başka kaynaklarda da geçmektedir. Böylece de EYÜP ‘ün, Kutsal Kitap’ın en eski öykülerinden biri olduğu anlaşılır.

3Yeremya 49:7’ye göre Elifaz’ın memleketi Teman, anlayışlı bilginleriyle ünlüydü.

4 İsa’dan 200 yıl önce, Büyük İskender döneminde bütün imparatorluğa yayılan Yunan kültürünün etkisiyle, Eski Antlaşma Grekçe’ye çevrildi. “Septuagint” ismini alan bu çeviride Musa’nın bölümlerine “Pentateuch” (Pentatok) başlığı verilmişti.

5 İncil’in kimi çevirilerine göre “tanrısayarlık”, “dindarlık”, “bağlılık” ya da “Tanrı yolu” olarak tercüme edilen Grekçe ‘eusebeia’ sözcüğü, kelime anlamıyla “doğru korku”, yani ‘Tanrı korkusu’ ve bundan kaynaklanan Tanrı’ya yaraşır karakter ve hayat demektir.

Bu Kitap beğendiniz mi?

Daha fazla ücretsiz e-Kitaplar Hristiyan Kitaplar.com'dan indirebilirsiniz.

Carlos Madrigal yazar olarak beğendiniz mi? Yazarın tüm kitaplar şuradan indirebilirsiniz.

Türkiye'de Kilise Adresleri

İçindekiler

Önsöz

Giriş 1. Eski Antlaşma

Giriş 2. Zebur

Ders 18. Eyüp

Ders 19. Mezmurlar

Ders 20. Özdeyişler (Süleyman’ın)

Ders 21. Vaiz

Ders 22. Ezgiler Ezgisi